Wees wijs met de WW

De economische recessie wordt al voelbaar in het dagelijks leven, maar de grote klap wordt na de zomer verwacht. Veel bedrijven, met name in de bouw, hebben harde maatregelen weten uit te stellen tot de zomervakantie. Daarna is alles nog open. De werkloosheid kan dan opeens fors oplopen. De overheid, zowel de centrale als de gemeenten, moet zich schrap zetten voor een fors beroep op de werkloosheidskassen en de begroting.

De invoering van de zogenoemde deeltijd-WW heeft het zicht op de problemen tot nu toe gedeeltelijk ontnomen. Met deze maatregel kunnen bedrijven waardevol personeel voor een gedeeltelijke WW-uitkering voordragen, om ze niet te hoeven ontslaan en zo onnodig kwijt te raken. Dat is een goed middel om een korte, maar hevige recessie te overbruggen. Het was eind vorig jaar echter al duidelijk dat de huidige economische neergang zowel diep als langdurig zou worden. De prognoses van het CPB wijzen op een werkloosheid die volgend jaar scherp oploopt, tot gemiddeld 9,5 procent.

Het massale beroep dat bedrijven nu op de deeltijdregeling doen, geeft het risico dat zij een deel van een eventuele winstdaling al vroeg afwentelen op de overheid. In veel gevallen is de deeltijd-WW uiteindelijk een vorm van uitstel, die het bedrijfsleven bovendien een te late prikkel dreigt te geven om schoon schip te maken en te herstructureren. Het zou beter zijn om de deeltijdregeling fors te beperken.

Dat betekent niet dat de overheid per definitie zuinig zou moeten zijn. Het laten oplopen van het begrotingstekort als ‘automatische stabilisator’ verdient instemming. De komende begroting voor 2010 zal ook in dit teken staan, tenzij zich een onverwacht sterk economisch herstel voordoet. Dit herstel staat voorlopig pas ingetekend voor 2011, het jaar waarin begonnen zal moeten worden met het consolideren van de overheidsfinanciën. Bezuinigingsmaatregelen of lastenverzwaringen die eerder plaatsvinden, kunnen een vertrouwensherstel in de wielen rijden. Dat geldt voor de maatregelen zelf, maar ook voor het nu al over het voetlicht brengen van concrete plannen daartoe.

In die zin is het idee van staatssecretaris Klijnsma (Sociale Zaken, PvdA) om het werknemersdeel van de WW-premie weer in voeren, met een hoogte van een half procent, ongelukkig. De werkloosheidsfondsen, gevoed met premies van werkgevers en tot voor kort van werknemers, hebben nog genoeg geld in kas. De premies waren de afgelopen jaren hoger dan rekenkundig nodig, onder meer om in tijden van snel oplopende werkloosheid niet direct naar het middel van de premieverhoging te hoeven grijpen.

Bovendien is het openlijk speculeren over een voortijdige lastenverhoging in tegenspraak met het beoogde vertrouwenseffect dat de begrotingspolitiek in de huidige tijd dient na te streven. Een herinvoering van het werknemersdeel van de WW-premie draait daarnaast een welkome vereenvoudiging van het belastingstelsel terug. Haastige en premature ideeën zijn niet op hun plaats.