Hier leeft Maurice Lippens van, en zijn familie

De familie Lippens heeft veel geld verloren door Fortis.

Dé inkomstenbron is nu de vastgoedmaatschappij van de familie. Die houdt zich staande. Maar voor hoe lang?

Foto’s Merlin Daleman De duinen van Het Zoute in het Belgische Knokke zijn nu een van de duurste woonoorden aan de Noordzee: tot 10.000 euro per vierkante meter voor een appartement. Belgie, Knokke, 05-07-09 Royal Zoute Golf Club. Familie Lipens. © Foto Merlin Daleman Daleman, Merlin

Er waait een droge oostenwind als Christine Navet met haar wagentje over het duinenland rolt. Ze laveert tussen de zandkuilen, stopt bij een plek met gemillimeterd gras en drukt met de hand op het groene tapijt. „De ideale green”, zegt ze. „Gooi hier een bal op en ze zal langer rollen voor ze stil valt.” Op het parcours van de Royal Zoute Golf Club, in de badplaats Knokke, wordt al meer dan honderd jaar golf gespeeld. Het clubhuis aan de ingang straalt grandeur en aanzien uit. Voor het terras met de teakhouten tafels en stoelen is de nationale driekleur gehesen: zwart, geel, rood.

De golfbaan ligt op amper 1.500 meter van zee. Navet leidt al ruim twintig jaar de club. Het terrein van honderd hectare is, net als de nabijgelegen Royal Zoute Tennis Club, eigendom van de Compagnie Het Zoute. De vastgoedmaatschappij van de familie Lippens, met als belangrijkste eigenaar graaf Maurice Lippens (66), de oud-topman van Fortis. Hij bezit 12,2 procent van de aandelen. Vorig jaar werd hij herbenoemd als president-commissaris voor een termijn van drie jaar. Dit mandaat is een van de weinige zakelijke functies die Lippens nog uitoefent, na de ineenstorting van de bank en verzekeraar.

Bijna alle gronden van dit duingebied, dat zich uitstrekt van Knokke tot aan de Nederlandse grens, waren eens eigendom van de vastgoedmaatschappij die in 1908 door de familie Lippens is opgericht. Honderden hectare zijn sindsdien verkaveld en verkocht als villagrond. Het heeft de familie geen windeieren gelegd.

De Compagnie beschikt over een eigen vermogen van 60 miljoen euro en heeft bijna geen bankschulden. Elk jaar wordt aan de aandeelhouders een royaal dividend uitgekeerd: de laatste vier jaar was dat telkens 4 miljoen euro (133 euro per aandeel) in totaal. Aan het debacle met Fortis heeft de familie vele miljoenen verloren. Haar vastgoedmaatschappij, sindsdien nog de enige inkomstenbron voor de familie, weet zich in de crisis staande te houden.

Philippe Muylle, die tegenwoordig de vastgoedportefeuille van de vennootschap beheert, ontkent dat de Compagnie over een monopolie beschikte en zo haar eigen wetten kon opleggen. De villa’s uit het begin van de vorige eeuw zijn gebouwd volgens toen geheel nieuwe, stedebouwkundige principes. Op de Lippenslaan rijden nu de Lamborghini’s en de geblindeerde BMW’s met vierwielaandrijving van de villabewoners. De duinen van het Zoute zijn een van de duurste woonoorden aan de Noordzee: tot 10.000 euro per vierkante meter voor een appartement.

De Compagnie is er altijd beducht voor geweest dat dagjesmensen de eigenheid van de streek zouden aantasten. Léopold Lippens, de broer van Maurice en burgemeester van Knokke, vreest dat dit publiek, dat amper iets verteert en ’s avonds met de trein naar huis gaat, de leden van de golfclub of habitués van de tennisclub maar zal afschrikken. Hij sprak eens over „frigoboxtoeristen”. Het leidde nog tot ophef in de gemeenteraad.

Plannen om de Kustlaan door te trekken tot Nederland stuitten altijd op verzet van de familie. In de jaren vijftig was het gemeentebestuur van het Zeeuwse Breskens daar een voorstander van. In 1952 stichtte graaf Léon Lippens, de toenmalige burgemeester van Knokke en vader van Maurice, het vogelreservaat het Zwin. Zo kon hij Het Zoute via een waardevol natuurgebied van 350 hectare afschermen van Nederland.

„Het lijkt eigenaardig dat een vastgoedonderneming een groot gedeelte van haar mooist gelegen eigendommen niet te gelde maakt en opoffert aan de natuur”, schreef de vennootschap later in haar jaarverslag. Maar volgens Philippe Muylle maakt dit deel uit van de visie van het bedrijf. Vandaag is de Compagnie geen eigenaar meer van het Zwin.

Luxueuze appartementen staan nu aan de Zeedijk, waar de Compagnie vroeger een openluchtzwembad had. Het project zorgde ervoor dat het bedrijf in 2005 een recordwinst van 24 miljoen euro boekte (op een omzet van 60 miljoen). En toen was nog maar de helft van de appartementen verkocht en moest nog met de bouw worden begonnen. Ook de jaren daarna zal het mooie resultaten opleveren.

Een ander project is een hotel met 150 appartementen en een conferentieruimte aan een binnenmeer in de gemeente. De Compagnie stak zich daarvoor in de – voor het bedrijf historisch hoge – schulden: 60,6 miljoen op een balanstotaal van 120 miljoen euro. „We hopen dit jaar de eerste inkomsten te genereren”, zegt Muylle.

Maar voor verdere groei moet de Compagnie over de grens kijken. Dit vergt hoge investeringen in een markt waarmee ze van oudsher minder vertrouwd is. Ze richtte een joint venture op met een Parijse vastgoedontwikkelaar. In de Noord-Franse kustgemeente Hardelot wordt een project opgezet vergelijkbaar met Het Zoute. Maar door de crisis zijn er annuleringen. Het loopt niet meer zo voorspoedig. Een aantal bouwactiviteiten is uitgesteld. Ook in België, in de badplaats Blankenberge, moest een project, de bouw van 93 appartementen, worden opgeschort. In het naburige Cadzand, in Zeeuws-Vlaanderen, is een appartementenproject nog in voorbereiding. „Onze eerste stap in Nederland”, aldus Muylle.

Als de malaise blijft aanhouden, kan dit de financiële gezondheid van de Compagnie en daarmee de inkomsten van de familie in het gedrang brengen. Muylle relativeert dat: „De schulden die zijn ontstaan uit de aankoop van grond zijn van dien aard dat de liquiditeitssituatie van de Compagnie op geen enkel ogenblik in gevaar komt.”

In 2007 bulkte de Compagnie nog van de cash: ze had bijna 48 miljoen euro op haar termijnrekening staan. Dat alleen al leverde het bedrijf een jaarlijkse rente op van circa 900.000 euro. Een flink deel van dit contante geld – ruim 29 miljoen euro – is vorig jaar besteed aan de betaling van voorschotten. De situatie leidt voorlopig niet tot ongerustheid bij het bestuur. „Het boekjaar 2008 is een overgangsjaar”, zegt Muylle. „We behaalden een omzet van 11 miljoen euro, circa 40 procent minder dan in 2007. Maar dit jaar zullen de inkomsten aanzienlijk hoger liggen”, zegt hij.