Grote feesten zijn niet meer te verkopen

Ook mensen die nog wel werk hebben voelen de recessie. Zoals artiesten. „Het gaat er niet meer zo uitbundig aan toe.” Eerste deel van een serie over gevolgen van de recessie.

Goochelaar Ferry Gerats doet aan table magic bij een tennisvereniging in Maasdriel. "De maand juli is tot mijn verbazing wel druk." (Foto Merlin Daleman) Nederland, Kerkdriel, 18-07-09 Goochelaar Ferry Gerats. © Foto Merlin Daleman Daleman, Merlin

Het geven van een groot feest is niet meer vanzelfsprekend tijdens de recessie. Vooral bedrijven zijn terughoudend om grote evenementen te organiseren. Hierdoor staat de artiestensector onder druk. Ook het goochelaarscircuit merkt de gevolgen.

Op het 40-jarig jubileum van tennisvereniging Maasdriel in Kerkdriel zorgt goochelaar Ferry Gerats voor entertainment aan tafel. Mensen kijken eerst even verbaasd als hij in gilet en strikje aan tafel komt staan. „Mag ik u interesseren in wat magie?” Hij zet een leren tasje neer waar hij gelijk een setje kaarten uithaalt. Een vrouw uit het publiek moet een kaart noemen, ze kiest de klaver aas. „Dat is toevallig”, zegt Gerats terwijl hij de kaarten neerlegt. Hij pakt zijn portemonnee uit zijn zak en haalt de klaver aas eruit. „Ik zocht al jaren naar iemand die klaver aas zou kiezen.” In de tien minuten die volgen haalt hij nog meer kaarttrucs uit en laat hij trouwringen en autosleutels tijdelijk verdwijnen. Daarna gaat hij naar de volgende tafel.

In goochelaarsjargon heet dat table magic. De goochelaar trekt van tafel naar tafel en geeft korte optredens dichtbij een klein publiek. Ferry Gerats (59) doet het sinds 1983 fulltime. In de recessie is de vraag naar zakelijke optredens, zoals op beurzen, minder geworden. „De maand juli is tot mijn verbazing wel druk, maar alleen met optredens op scholen en feestjes bij particulieren.”

Deze trend blijkt ook uit een onderzoek dat bureau Narrow Minds in april heeft uitgevoerd naar de budgetten voor evenementen in crisistijd. Het bedrijfsleven geeft in 2009 ongeveer 17 procent minder uit aan evenementen dan het jaar ervoor. Dat zou volgens de onderzoekers betekenen dat er ongeveer 1 miljard euro minder uitgegeven wordt.

De feesten die gegeven worden tijdens de recessie, zijn minder groots dan ervoor. „Het gaat er niet meer zo uitbundig aan toe. Waar voorheen een groot festijn in de Jaarbeurs gegeven werd, komt nu een barbecue voor in de plaats”, zegt Olivier Klasser van het Genootschap voor Eventmanagers, een koepelorganisatie voor organisatoren van grote evenementen. Na een grote ontslagronde vinden directies dat ze een groot feest slecht kunnen verkopen aan hun personeel.

Veel evenementen en bedrijfsfeesten kampen met sponsoren die zich terugtrekken. Peter van der Pluijm, directeur van adviesbureau Van der Pluijm Sponsoring en Organisatie, merkt ook dat veel evenementorganisatoren deze periode moeite hebben met de sponsoring. Sinds de recessie begon, krijgt hij veel verzoeken binnen van evenementenbureaus. „Vaak is de sponsoring slecht geregeld. Als er dan in de recessie minder geld beschikbaar is, haken veel organisatoren af.”

Ook lokale overheden moeten het met minder budget doen. Roel van Dongen van het Artiesten Belangen Centrum, brancheorganisatie voor kleinere artiesten: „Veel gemeenten hebben tegenwoordig hun eigen festival, maar hebben daar nu minder geld voor. Dus waar artiesten voorheen onder een contract optraden, komt het de laatste tijd vaak voor dat artiesten als vergoeding alleen reiskosten en voedselbonnen krijgen, en daarnaast dingen ze mee naar een geldelijke juryprijs.”

Het magere beloningsysteem leidt tot veel frustratie bij artiesten. Petra Wapperom is de helft van straattheaterduo El Capstok. „Tot twee jaar geleden werden we nog gewoon betaald voor onze act”, zegt zij. „Nu moeten we concurreren met anderen voor een veel kleinere geldprijs. Organisatoren denken dat optreden voor ons een hobby is. Veel artiesten weigeren onder deze omstandigheden te werken.”

Van Dongen zegt dat alle artiesten in het bestand van het Artiesten Belangen Centrum, zoals goochelaars, mimespelers, zangers en portrettekenaars, gemiddeld 30 procent minder omzet hebben dan in 2008. „Dat is een verlies dat ook niet meer in te halen is als de rest van het jaar volgeboekt zou worden. Velen grijpen terug naar een parttimebaantje, bijvoorbeeld als postbode, om rond te komen. Ongeveer 5 procent van de bij ons aangesloten artiesten is er helemaal mee gestopt.”

Ook goochelaars merken de gevolgen van de recessie. Er is vooral minder vraag uit de zakelijke markt. Volgens Dick Koornwinder, sinds het begin van de jaren 80 actief als goochelaar, staat het „buiten kijf” dat de crisis zijn weerslag heeft op de goochelaars. „Ik heb zo’n 30 procent minder boekingen gehad dan het jaar daarvoor. Sponsoren houden de hand op de knip, waardoor beurzen en festivals minder eenvoudig goochelaars kunnen inhuren. En bedrijven zijn er als de dood voor dat een feest er te duur uitziet.” Er komen nu veel aanvragen voor particuliere optredens, zoals bruiloften en tuinfeesten.

„Onze klanten shoppen steeds meer rond en onderhandelen meer over de prijs dan voorheen. Daardoor hebben wij nu meer boekingen maar ook meer annuleringen”, zegt Ilse Klijn. Zij is directeur van boekingscentrum Dutch Magic, een soort uitzendbureau voor goochelaars en een van de grootste namen in de sector. „Een andere trend van de laatste tijd is dat klanten vaker rechtstreeks naar ons toe komen, in plaats van te boeken via een evenementenbureau.”

Zo komt het hogere segment van de markt nog wel aan zijn boekingen. Bij goochelaars die zich nog niet op hun netwerk kunnen beroepen, komt de recessie een stuk harder aan. Simon Bakker is student sociale psychologie en is voor zijn inkomen volledig afhankelijk van zijn goochelen. „Het begin van 2009 liep echt slecht. Ik had bijna alleen feesten van particulieren. Het is afwachten voor de aankomende periode.” Willem van Wieren, alias Willem Goochel, werkt dertig uur per week als grafisch ontwerper en goochelt daarnaast. „Nu is het vrij rustig, net als in het voorjaar. Het begin van het jaar was echt slecht. Voor het naseizoen heb ik nog weinig boekingen.”

De belangrijkste manier voor goochelaars om nieuwe klanten te winnen is het achterlaten van visitekaartjes na een optreden en mond-tot-mondreclame. Sommigen doen ook aan mailings naar vroegere opdrachtgevers. André de Boer, alias Aarnoud Agricola, heeft een mailing gestuurd naar zijn oude klanten met data wanneer hij beschikbaar is. „Zo vul ik lege ruimte in mijn agenda.”

Over de toekomst durft niemand uitspraken te doen. Na het komende half jaar moet eerst de balans worden opgemaakt. Tot het bedrijfsleven uit de recessie is, moeten artiesten als goochelaars het redden met hun bestaande netwerk. Zo komt Ferry Gerats ook aan zijn optreden in Kerkdriel, zegt Marco Kronenburg. Hij heeft het feest van de tennisvereniging georganiseerd. „Behalve muziek en drank wilden we wat extra entertainment hebben. Toen moest ik aan Ferry denken, ik heb hem ooit gezien op een pedicurevakbeurs.”

    • Rinke Biesma