Langsgaan bij de groenste zaak

De activistische beweging Carrotmob mobiliseert consumenten om bij groene bedrijven te kopen. Een omgekeerde boycot noemt de organisatie het.

We kunnen groen vliegen, groen wonen, groen beleggen en groen eten. Er is groene energie en er zijn groene politieke partijen. En wie geld over heeft, kan groen sparen.

Hoe zit het met de dagelijkse boodschappen? Zijn de slijter, slager, drogisterij of de buurtwinkel groen? Als de Amerikaanse trend Carrotmob naar Nederland overwaait, bepalen consumenten dat straks zelf.

De filosofie van de activistische beweging Carrotmob: het mobiliseren van consumenten om collectief te kiezen voor de groenste producten, waardoor winkels wel duurzaam moeten ondernemen als ze geld willen verdienen. Want volgens deze beweging is de opwarming van de aarde de grootste bedreiging voor de mensheid ooit.

Nieuw aan Carrotmob is dat de acties niet zijn gericht op grote bedrijven, maar juist op buurtwinkels, supermarkten en restaurants. Niel Staes, oprichter van de Vlaamse afdeling van Carrotmob: „Iedereen winkelt, maar niemand doet dat in een gecoördineerde actie. Als je dat wel gaat doen, kun je als groep een tegenprestatie vragen van de winkelier.”

De tegenprestatie kan zijn dat een winkelier een deel van de omzet die hij door de Carrotmobbers haalt, investeert in energiebesparing.

De Carrotmobbers noemen dit een omgekeerde boycot. Staes: „In plaats van dat wij tegen een winkelier zeggen: wij kopen niet meer bij u totdat u investeert in een duurzamer winkel, prikken we een dag waarop we met een hele groep naar een winkel komen om spullen te kopen. De voorwaarde is dat een deel van ons geld wordt geïnvesteerd in groene bedrijfsvoering.”

In een filmpje op de website van Carrotmob vertelt oprichter Brent Schulkin over de eerste actie die hij organiseerde. „Ik ben naar alle 23 slijterijen bij mij in de buurt gegaan en heb ze gevraagd wat ze ervoor over zouden hebben als ik hier met een menigte een dag zou komen winkelen. De winkels begonnen tegen elkaar op te bieden, en de winnaar beloofde uiteindelijk 22 procent van de dagomzet in verduurzaming van zijn zaak te investeren.”

Volgens Schulkin was de actie een enorm succes. De omzet van de winkel steeg die dag van een gemiddelde van (omgerekend) 1.400 euro tot ruim 6.400 euro. Genoeg voor de winkelier om de verlichting en de koelinstallaties milieuvriendelijker te maken.

Consumentenacties met maatschappelijke of politieke doelstellingen zijn niet nieuw, zegt hoogleraar actief burgerschap aan de Universiteit van Amsterdam Evelien Tonkens. „Je kunt Carrotmob zien als een variant op de boycot van Zuid-Afrikaanse sinaasappels in de jaren zeventig. Het verschil is dat deze actie actiever en vooral positiever is.”

En dat is precies de bedoeling. Staes: „We willen een positieve actie waarbij we mensen betrekken die normaal geen petities invullen of actie voeren. Ze kopen simpelweg dingen die ze sowieso zouden kopen.”

In België verloopt de oprichting van Carrotmobgroepen volgens Staes voorspoedig. In juni begon hij in Antwerpen. „Onze Facebook-groep had na twee weken al zevenhonderd leden.” Inmiddels is er ook een groep in Hasselt en is er interesse uit Gent en Turnout. In Frankrijk, Duitsland, Finland de Verenigde Staten en Canada groeit de beweging ook.

Gaan deze internetleden daadwerkelijk meedoen aan acties? Hoogleraar Tonkens denkt van wel. „Mensen zijn bereid om hun geld bewust te besteden, maar ze willen daarbij worden geholpen.” Wat meer betalen of moeite doen vormen volgens Tonkens dan geen belemmering.

Een Nederlandse Carrotmobgroep is er nog niet. Wat initiatiefnemer Schulkin betreft wordt die liever vandaag dan morgen opgericht. „Het is goed voor de bedrijven, voor de consumenten en goed voor de planeet”, laat hij weten.

Lees meer over Carrotmob via nrc.nl/economie

    • Sander Heijne