Gasbel al in 1955 ontdekt?

Al in 1955 werd in Groningen gas aangeboord. Maar de put werd afgedicht, want men wilde olie. De gasbel was dus al aangeboord.

Morgen om 06:33 uur is het vijftig jaar geleden dat de gasbel in Slochteren werd ontdekt. Hoe ging dat in zijn werk?

Ik hoorde uit betrouwbare bron dat de NAM (Nederlandse Aardolie Maatschappij) bij Slochteren een verkenningsboring deed en wilde stoppen. Maar de vergunning voor een volgende proefboring in Friesland was niet rond. Dus liet men de boor nog even draaien – en vond gas.

Ik controleerde dit verhaal bij de NAM en kwam terecht bij de Leidse geoloog Fred Althuis (80), die begin 1959 bij de NAM ging werken. Die verwees dit verhaal, wat Slochteren betreft, naar het rijk der fabelen: er werd naar gas gezocht in een bodemlaag die geologen de Rotliegend-formatie noemen. „Daarin waren bij oudere boringen al gasindicaties gevonden.”

De NAM stuurde me verder door naar de exploitatie-ingenieur Jaap Boering (79), een technochemicus, die ook bij Slochteren betrokken was. Ook hij ontkende dat men nolens volens was blijven boren tot er gas kwam. Maar hij herinnerde zich dat er in 1955 bij Thesinge, ten noordoosten van de stad Groningen, al geboord werd, en dat toen waarschijnlijk de top van de Slochteren-formatie al is aangeboord: „Het boren was in die tijd nog mensenwerk. Je boort met een gekozen snelheid en druk van de beitel op tweeeneenhalf, drie kilometer diep, naar grenzen tussen formaties, die geleidelijk in elkaar kunnen overgaan. Bij Thesinge werd het basale Zechstein gezocht, want bij Coevorden was gas gevonden in een Zechstein-formatie. Toen de laag Zechstein doorboord was, is de boor gestopt, maar die zat waarschijnlijk een paar meter in de Slochteren-formatie, want er waren gasindicaties in de spoeling, de zware vloeistof die bij boren wordt gebruikt.” De Groninger gasbel was dus in 1955 al even aangeboord. Maar men zocht olie, wegens het tekort door de Suezcrisis. Dus werd de gasput gesloten.

De NAM richtte zich op nieuwe olievelden bij Schoonebeek en Rijswijk. Na de Suezcrisis begon de NAM in 1959 bij Slochteren te boren, omdat metingen aangaven dat formaties daar niet diep lagen.

Overigens was Nederlands eerste gas op 7 juli 1948 al aangeboord, in Coevorden. Daar zocht de NAM naar aardolie, en vond aardgas. Een ongezochte vondst. Zoals Friedrich Dürrenmatt in zijn komedie Die Physiker (1962) zegt: „Je planmäßiger die Menschen vorgehen, desto wirksamer vermag sie der Zufall zu treffen.”