Voetbal hoort middenin de stad, niet ergens ver weg in een weiland

Zo’n voetbaltoernooi geeft alleen maar rotzooi, vond de politiek tot voor kort. Nu is de steun voor een WK in eigen land groot. Eerste van een aantal artikelen over de toekomst van Nederland.

Illustratie Marike Knaapen Zo’n voetbaltoernooi geeft alleen maar rotzooi, vond de politiek tot voor kort. Nu is de steun voor een WK in eigen land groot. Eerste van een aantal artikelen over de toekomst van Nederland. Knaapen, Marike

Nieuwe stadions. Betere infrastructuur. Een impuls voor de top- en de breedtesport. En miljoenen toeristen die Nederland in juni 2018 komen bezoeken. De extra files en veiligheidsmaatregelen nemen de pleitbezorgers van een WK voetbal in eigen land op de koop toe. Als hun droom uitkomt, staat Nederland over negen jaar een maand lang wereldwijd in de schijnwerpers. Projectleider Harry Been van de WK-lobby met België: „Zo’n toernooi trekt alles bij elkaar opgeteld 25 miljard tv-kijkers. Ik durf zo’n getal bijna niet hardop uit te spreken.”

De cynische reacties van politiek, bedrijfsleven en protestbewegingen lijken verleden tijd. Vergeten is de kansloze kandidaatstelling voor de Olympische Spelen van 1992, als gevolg van aanhoudende tegendemonstraties. Been: „We onderkennen eindelijk het belang van een belevingsevenement.” Staatssecretaris Jet Bussemaker (Sport, PvdA) benadrukt dat een groot sportevenement „een meerwaarde moet zijn voor toerisme, innovatie, duurzaamheid, economische groei en internationale handel”.

Nederland en België deden ervaring op met de gezamenlijke organisatie van Euro 2000. Destijds een unicum: twee landen die een EK of WK organiseren. Been: „Toen ik voor Euro 2000 bij EZ aan de deur klopte, zeiden ze liever geld in het Van Gogh Museum te steken. Zo’n voetbaltoernooi zou alleen maar rotzooi geven. Nu worden we daar met alle egards ontvangen. We mogen zelfs mee met handelsdelegaties naar het buitenland”, vertelt de KNVB-gedelegeerde die het WK in 2006 in Duitsland een goed voorbeeld van sportverbroedering noemt. „De Duitsers lieten voor het eerst sinds de oorlog massaal hun nationale vlag uit hun huizen en auto’s wapperen.”

Ter ondersteuning van het prospectus heeft het kabinet 4,5 miljoen euro ter beschikking gesteld. De Belgische regering zal volgens afspraak eenzelfde bedrag overmaken. Maar kunnen twee kleine landen zo’n groot toernooi eigenlijk wel in goede banen leiden? Bussemaker denkt van wel. „In Zuid-Afrika moet je volgend jaar in het vliegtuig stappen als je van het ene stadion naar het andere reist. Terwijl je straks bij ons vanaf een camping in Tilburg twee duels per dag kunt bezoeken.”

In Amsterdam bestaan plannen om speciaal voor het WK tijdelijk een extra ring te bouwen op het Olympisch Stadion. Daarmee zou het aantal zitplaatsen van 25.000 worden verhoogd naar de vereiste 40.000. Staatssecretaris Bussemaker: „Vanuit historisch perspectief zou ik het heel erg leuk vinden als het Olympisch Stadion meedoet.” De Amsterdamse wethouder Carolien Gehrels (sport, PvdA) spreekt over „een mooi visitekaartje” en „bouwtechnisch geen probleem”. Ze gaat komend najaar met de plannen naar de gemeenteraad.

Amsterdam heeft ook de Arena in de aanbieding. Met het oog op het WK liggen drie varianten op de tekentafel die het huidige aantal van 50.000 zitplaatsen moet opkrikken: de verdichtingsvariant (55.000 – groot genoeg voor groepsduels), de uitbreidingsvariant (65.000 – halvefinaleduel) en de ringvariant (85.000 – openingsduel en finale). Voor die twee belangrijkste wedstrijden is ook Rotterdam in de markt. Daar zijn vergevorderde plannen voor een nieuw stadion met 80.000 zitplaatsen vlakbij de oude Kuip.

‘De nieuwe Kuip’ zal er hoe dan ook komen, en wordt de blikvanger van het Stadionpark ‘op’ Zuid. Compleet met overdekte schaatsbaan, uitbreiding van het Topsportcentrum en een wegparcours bestemd voor wielrenners, skaters, rolskiërs, nordic walkers en gehandicapte sporters. De totale kosten worden geraamd op 4 miljard euro. Het stadion gaat naar schatting 500 miljoen kosten. Voor alle stadionkosten geldt dat het Rijk slechts het „financiële sluitstuk” vormt, aldus Bussemaker, „voor als er gaten moeten worden gedicht”.

Been van de KNVB bespeurt in enquêtes meer belangstelling voor het WK dan voor de Olympische Spelen, waarvoor Nederland in 2028 heeft ingetekend. Om er meteen aan toe te voegen dat hij zijn collega-lobbyisten van de sportkoepel NOC*NSF een warm hart toedraagt. „Wij kunnen hen op gang helpen. De ene lobby versterkt de ander.” Bussemaker ziet evenmin tegenstrijdige belangen. „Elke stap moet betekenis hebben, moet het topsport- en breedtesportklimaat in Nederland helpen verbeteren, ook als we een van de toernooien niet krijgen toegewezen.”

Been voorziet voor 2018 weinig problemen met hooligans, die bij Euro 2000 vooral in België nog voor overlast zorgden. Veiligheid en mobiliteit baren hem wel zorgen. „Sinds 9/11 moet alles een stuk strakker worden geregeld. En door het fileleed zetten we in op de Nederlandse Spoorwegen. Dus gratis openbaar vervoer voor mensen die een toegangskaartje voor een WK-wedstrijd hebben.”

De NS wordt ook door lokale bestuurders bij de WK-plannen betrokken. Guus Hulshof is hoofd Sport en Bewegen van Eindhoven, waar het PSV-stadion wordt uitgebreid. „De snelwegen krijgen al een opknapbeurt, nu het vliegveld en het openbaar vervoer nog”, verwijst Hulshof naar de UEFA-Cupfinale in Eindhoven van drie jaar geleden. „We kregen toen op één dag 20.000 Engelse en 20.000 Spaanse gasten en konden die nauwelijks opvangen. Bij een WK heb je het over nog veel grotere aantallen.”

Goede bereikbaarheid of niet, volgens Hulshof zijn er in Eindhoven geen plannen voor een nieuw PSV-stadion aan de rand van de stad, zoals steeds vaker de praktijk is in het profvoetbal. „PSV hoort aan de Frederikstraat, niet in een weiland buiten de stad. Voetbal moet dicht bij de burgers blijven. Emotie en warmte horen bij de stad.”

    • Jaap Bloembergen