'Piratenfluisteraar' volgt roeping

Andrew Mwangura heeft uitstekende contacten met zowel piraten als zeelui bij Somalië. De Keniaanse ex-zeeman strijdt tegen maffiose praktijken op zee.

Van piraterij verdachte Somaliërs worden aan wal gebracht in de Keniaanse havenstad Mombasa. De verdachten werden opgepakt door de Amerikaanse marine. Foto AP ‘Piratenfluisteraar’ volgt roeping Piraterij Andrew Mwangura brengt nieuws over kapingen; debat over tribunaal Some of the seventeen suspected Somali pirates outside the Port police station in Mombasa, Kenya, after they had been disembarked from an American naval warship the MV Frigate Gettysburg Wednesday June 10, 2009, following their apprehension by American naval officers in the dangerous waters off Yemen. The suspected Somali pirates were arrested on May 13, 2009 as they attempted to hijack a merchant cargo ship which was headed to Alexandria port in Egypt. The pirates were armed with six AK47s, one pistol, one Somali sword and one rocket propelled grenade (RPG) launcher at the time of arrest. They will be charged in a court in Malindi town, 120km north of Mombasa.(AP Photo) AP

Andrew Mwangura is een onwaarschijnlijke held. De timide, 47 jaar oude Keniaan wordt wel de ‘piratenfluisteraar’ genoemd. Hij onderhoudt uitstekende contacten met zowel piraten als gegijzelde zeelui voor de Somalische kust. Hij heeft machtige vijanden door zijn gevecht tegen maffiose praktijken op zee en in Kenia.

Door zijn uitgebreide netwerk, opgebouwd tijdens zijn jaren als zeeman, weet hij beter wat zich afspeelt op de Indische Oceaan dan de bemanning van de talrijke marineschepen die er piraterij moeten bestrijden; dikwijls meldt hij als eerste dat er een schip is gekaapt of vrijgelaten.

Er wordt een Hollywoodfilm over zijn leven gemaakt, met acteur Samuel L. Jackson in de hoofdrol. „Ze wilden me vermoorden. Maar ik volg een roeping”, vertelt Mwangura in de Keniaanse havenstad Mombasa. „Misschien kan het grote doek daarbij helpen.”

Mwangura stichtte in Mombasa het Oost-Afrikaanse Seafarers’ Assistance Program dat dagelijks nieuws brengt over de vele kapingen bij Somalië. Meer dan 22.000 schepen varen jaarlijks door de Golf van Aden en de helft van alle scheepslading gaat over de Indische Oceaan van Oost naar West.

Sinds eeuwen gebruikt Afrika deze zeeroute voor verbinding met de buitenwereld. Op de moessonwinden kwamen Arabische en Perzische handelaren in hun zeilschepen aanwaaien. Enkele honderden Somalische gangsters – Mwangura weigert ze piraten te noemen – bedreigen nu die zeestraat.

„Alle conflicten in Afrika hebben een connectie met de zee”, vertelt Mwangura met zachte stem. Wapen- en drugshandel, het dumpen van chemisch afval, het vervoer van illegaal gewonnen grondstoffen en clandestiene visserij vinden plaats op de nauwelijks gecontroleerde hoge golven. „Alleen de scheepseigenaren weten wat ze vervoeren, de bemanning blijft in het ongewisse over de lading.”

Als oorzaak van de kapingen noemt Mwangura de „piraterij” door buitenlandse schepen, die sinds jaren vissen in Somalische wateren zonder te betalen. „De toegesnelde marineschepen doen dáár niets tegen. Vorige maand nog beschermde de Zuid-Koreaanse marine twee illegale Zuid-Koreaanse vissersboten bij Somalië.”

Er spelen zich louche zaken af op zee. Sommige schepen varen onder goedkope vlag en hebben iets te verbergen. „Veel gekaapte schepen zitten in smerige zaken. Somalische gangsters weten dat en gebruiken het als onderhandelingstroef.”

Mwangura stelt lastige vragen over bevrijdingsacties door de marineschepen. Over het in mei gekaapte Nederlandse schip de Marathon bijvoorbeeld. Mwangura had betrouwbare informatie over de verdrinking van één piraat en de dood van een Oekraïens bemanningslid. Het Nederlandse ministerie van Defensie verklaarde daar niets van te weten maar bij de vrijlating van de Marathon vorige maand bleek Mwangura gelijk te hebben. „Wat wil de reder of de Nederlandse marine verzwijgen”, vraagt hij zich af.

De piraten werken volgens hem samen met Somalische krijgsheren. Ze blijken vaak te zijn opgeleid door westerse beveiligingsbedrijven in opdracht van heersers in de hoofdstad Mogadishu of de semi-autonome regio Puntland. „Denk goed na over het opleiden van Somalische militiestrijders voor de bescherming van de kustwateren, zoals het Westen propageert. Het kan averechts werken.”

De kapingen zijn big business, vorig jaar werd er tussen de 120 en 150 miljoen dollar buitgemaakt en verdeeld tussen kapers, hun sponsors en onderhandelaars. „Negentig procent van het losgeld wordt via Kenia betaald”, zegt Mwangura, „Kenia is nu de spil van het conflict.” Onbevestigde berichten spreken van investeringen door bij piraterij betrokken zakenlui in Keniaas onroerend goed.

De piratenfluisteraar stelde de Keniaanse betrokkenheid aan de kaak. „Dat kostte me bijna mijn leven.” Bij de kaping vorig jaar van het Oekraïense schip Faina berichtte Mwangura dat de lading – 33 tanks – voor Zuid-Soedan was, in tegenspraak met de officiële versie dat de eindbestemming het Keniaanse leger betrof. De politie arresteerde hem daarop wegens het illegale bezit van marihuana. „Onzin, ik rook en drink niet”, lacht Mwangura verlegen.

Na negen dagen lieten de autoriteiten hem zonder aanklacht gaan. Hij dook onder uit vrees voor een aanslag op zijn leven. Zelfs de makers van de Hollywoodfilm konden hem niet bereiken. Nu is hij weer terug op het strijdtoneel, schichtig rondkijkend, maar nog steeds overtuigd van zijn zaak. „Ze hebben geprobeerd me de mond te snoeren. Het is ze mislukt.”

    • Koert Lindijer