Kan een agent je auto eisen voor een achtervolging?

Neem een willekeurige politiefilm uit Hollywoord, en je zal deze scène zien: een agent achtervolgt een slechterik en die dreigt te ontsnappen. De politieman springt voor een voorbij rijdende auto, houdt zijn ‘badge’ omhoog en roept: „I need your car, police business!” En nu wil Boaz Disselkoen uit Groningen weten: mag de politie dat echt doen?

„Ja. Als het moet, dan mag dat”, vertelt Jed Rubenfeld. Hij is hoogleraar grondwettelijk recht aan de Yale Law School in New Haven, Connecticut. Maar het gebeurt bijna nooit. Toch heeft de hoogste rechter van New York tachtig jaar geleden bepaald dat een agent niet hoeft te onderhandelen met een burger over het eigendom van de auto tijdens een hot pursuit, legt hij uit.

In films ontploft de auto na achtervolging vaak. In werkelijkheid gebeurt dat ook vrijwel nooit. En als een voertuig stuk gaat, dan krijgt de eigenaar een vergoeding, vertelt Dan Kahan. Hij is hoogleraar strafrecht aan Yale. „Mensen die te laat op hun werk komen door de politieactie, worden financieel gecompenseerd.”

In Nederland zal de landelijke verkeerspolitie nooit een auto van een burger vorderen, vertelt woordvoerder Frans Zuiderhoek van het KLPD. „Want je weet niet in wat voor auto je terecht komt. Bovendien schakelen wij bij achtervolgingen altijd versterking in.”

Politieagenten, en vooral wijkagenten kunnen wel een auto van een burger gebruiken. Maar ze pakken eerder een scooter of een fiets van iemand af voor een achtervolging, zegt zegsman Huub Veeneman van de politie Rotterdam-Rijnmond. „Als je het te voet niet redt, valt het vorderen van een voertuig onder creatief politiewerk.” Het gebeurt dus zeker weleens. „Maar hooguit een paar keer per jaar.”

Net als in Amsterdam. Burgers zijn verplicht het vervoermiddel af te staan, vertelt politiewoordvoerder Ellie Lust. „De agent zal meteen laten weten bij welk bureau het vervoermiddel weer opgehaald kan worden.” En tja, het kan vervelend zijn, zegt ze. „Maar zo gaat het soms nou eenmaal. En tegen eventuele schade is de politie verzekerd.”

Rinke Biesma