Een stem van zekerheid in een onzekere wereld

Walter Cronkite gaf als nieuwslezer van het CBS-journaal vorm aan het collectieve geheugen van de Verenigde Staten.

Walter Cronkite in 2005 Foto AP Walter Cronkite gaf als nieuwslezer van het CBS-journaal vorm aan het collectieve geheugen van de Verenigde Staten. Een stem van zekerheid in een onzekere wereld Walter L. Cronkite (1916-2009), Amerikaanse journalist en nieuwslezer Walter Cronkite speaks at Arizona State University Nov. 1, 2005. Cronkite, the premier TV anchorman of the networks' golden age who reported a tumultuous time with reassuring authority and came to be called "the most trusted man in America," died Friday July 17, 2009. He was 92. (AP Photo/Arizona State University by Scott Troyanos.) AP

De Amerikaanse journalist Walter Cronkite, die tussen 1962 en 1981 het avondjournaal van CBS presenteerde, gaf met zijn gezaghebbende baritonstem vorm aan het nationale geheugen van zijn land. Een collectief bewustzijn waarnaar veel Amerikanen in deze tijd van mediafragmentatie, gepolitiseerde kabeltelevisie en instantnieuws wel eens terugverlangen, bleek uit de reacties op zijn overlijden, vrijdag op 92-jarige leeftijd.

Cronkite lichtte de Amerikaanse tv-kijker in over vele majeure nieuwsfeiten. Zo berichtte hij – met een snik in zijn stem – over de moord op president John F. Kennedy, in 1963. En vandaag precies veertig jaar geleden, deed hij als ruimtevaartliefhebber aanstekelijk verslag van de eerste bemande maanlanding: ‘Gosh! Wow! Gee!’.

Deze momenten, dat Cronkite zijn eigen verdriet of enthousiasme liet blijken, waren echter zeldzaam. In de regel las hij het nieuws zonder opsmuk en onaangedaan. Elk journaal ving hij aan met de groet ‘Here is the news’ en sloot hij af met de mededeling: ‘And that’s the way it is’.

De als krantenjongen begonnen Cronkite dankte dit gezag niet alleen aan zijn werk als nieuwslezer, maar ook aan zijn eerdere verslaggeving in WO II. Hij deed verslag van D-Day en de Slag bij Arnhem.

Toen hij eind jaren zestig afreisde naar Vietnam en concludeerde dat de oorlog die de VS daar voerden, niet te winnen was, namen veel burgers dit als waarheid aan. Het deed de toenmalige president Johnson naar verluidt verzuchten: „Als ik Cronkite verlies, verlies ik doorsnee Amerika”.

In peilingen won Cronkite jarenlang de titel van ‘betrouwbaarste man van Amerika’. In huiskamers werd hij ‘Oom Walter’ genoemd. „Als dat gekund had, hadden we hem op onze kinderen laten passen als we even naar de supermarkt moesten”, aldus collega-nieuwslezer Brian Williamsen van NBC. „Hij was een stem van zekerheid in een onzekere wereld. Hij was familie. Hij vroeg ons hem te vertrouwen en stelde ons nooit teleur”, aldus de Amerikaanse president Obama.

In 1981 maakte Cronkite plaats voor Dan Rather, met wie zijn bazen hoopten meer kijkers te trekken, wat uiteindelijk niet lukte.