Doe het nu echt! Zet je geldzaken op een rijtje

Nederland zit in een recessie: tijd om je financiële zaken op orde te brengen.

Adriaan Hiele, specialist in persoonlijke financiën, geeft tips: leef als een krent!

(Foto Lars van den Brink) Lars van den Brink, Crisis, breng je financien op orde Brink, Lars van den

Dit is een crisiszomer. Het is de eerste zomer sinds vorig najaar de kredietcrisis in volle hevigheid losbrak. Mochten mensen denken dat het allemaal wel meevalt met die recessie: het zij ze vergeven. De meeste mensen merken inderdaad vooralsnog weinig van de economische malaise. De inkomens zijn dit jaar gestegen, de prijzen dalen, en de werkloosheid loopt minder snel op dan verwacht.

Maar na de zomer zal het er waarschijnlijk snel anders uit gaan zien. Bedrijven krijgen het moeilijker en zullen meer mensen ontslaan, terwijl de regeling voor deeltijd-WW, waarmee werknemers gedeeltelijk in dienst kunnen blijven om de crisis te overbruggen, strenger wordt – of zelfs wordt afgeschaft. Bovendien komen er vele duizenden schoolverlaters bij op de arbeidsmarkt. De voorspelling is dat volgend jaar de werkloosheid weleens 10 procent zou kunnen gaan bedragen.

Alle reden om te overwegen deze zomer niet te laten verglijden in een aaneenschakeling van lome strandavonden, vakantie en barbecues, maar deze maanden te besteden om na de zomer goed beslagen ten ijs te komen. Volledig recessiebestendig is misschien onhaalbaar, maar het kan altijd op een aantal punten beter, slimmer of goedkoper. De komende weken volgen wat handreikingen.

Nu eerst de lopende geldzaken. Bijna iedereen heeft meer geld dan hij denkt, als hij het handig aanpakt.

In Nederland krimpt de economie. Bedrijven en burgers samen, verdienen minder dan voorheen. Dat heet een recessie. Daardoor dalen de prijzen van goederen en diensten. Dat heet deflatie. Die neergang kan nog jaren aanhouden. Daar somberen economen bijna dagelijks over, maar waarom eigenlijk? Wat is er tegen dalende prijzen, voor jou persoonlijk? Niets. Je hoeft de koers van je Zilvervloot niet drastisch om te gooien. Hooguit een beetje bijsturen.

Leef als een krent en loop langzaam binnen

De bekende bioloog Midas Dekkers kan moeilijke kwestie zo smakelijk samenvatten. Over afvallen zei hij ooit dit. ‘Dat is geen kunst: als je elke dag een beetje meer poept dan je eet, komt het allemaal vanzelf goed.’

In geldzaken werkt die strategie net andersom. Je moet elke maand (jaar) minder uitgeven dan je ontvangt. Dus aankomen in financieel gewicht. En natuurlijk afzien van impulsuitgaven waar je een poosje later spijt van hebt. Leef als een krent. Maken mensen in je omgeving daar op den duur opmerkingen over, dan ben je op de goede weg.

Kun je gemiddeld 100 euro per maand opzijleggen, en verdien je daar gemiddeld 4 procent per jaar aan rente mee, dan bezit je na tien jaar niet 12.000 euro (120 maal 100), maar 15.000 euro. Winst 3.000 euro, belastingvrij. Bij 6 procent rente is dat bijna 17.000.

Hét domein voor bewuste spaarders is de onafhankelijke en informatieve site sparen.pagina.nl.

Sparen én tegelijk lenen: de zwakke plek in je portemonnee

Mensen die geld lenen, voor welk doel dan ook, staan er zelden bij stil dat het geen zin heeft om daarnaast ook te sparen, blijkt uit het volgende enigszins overdreven voorbeeld.

Je leende ooit noodgedwongen 10.000 euro tegen bijvoorbeeld 10 procent rente en bezit 10.000 euro spaargeld tegen 4 procent. Dat kost je per saldo en per jaar 6 procent rente (10 min 4) of wel 600 euro; 6 procent van 10.000 euro. Door de lening af te lossen met je spaargeld, speel je quitte en kun je per jaar 600 euro meer besteden.

Bij een variatie op dit voorbeeld komen je geliefde ouders, grootouders of andere fans in beeld. Jij zit met die schuld van 10.000 euro tegen 10 procent en zij sparen tegen 4 procent. Verleid ze met dit voorstel: je leent 10.000 euro van ze tegen bijvoorbeeld 6 procent (hun winst is 2 procent, want 6 min 4) en lost daarmee je schuld af. Jouw winst is 4 procent of 400 euro per jaar.

Maar denk er wel aan om alles goed op papier te zetten, om onenigheden in de toekomst te voorkomen.

Voorkom Chinese diefstal van je rente

Banken willen tegen een zo laag mogelijke rente van je lenen en dat geld tegen een zo hoog mogelijke rente uitlenen. De actuele verschillen zijn enorm. De laagste spaarrekening biedt 2 procent rente en de duurste persoonlijke lening kost je 11 procent. Een verschil van 9 procent! Het is denkbaar dat je in je onschuld of uit gemakzucht zo leent, bijvoorbeeld via je hypotheek met daarnaast een spaarrekening. Niet doen.

Om de spaarrente te drukken, hebben banken meerdere trucjes. Ze introduceren een nieuwe spaarvorm tegen bijvoorbeeld 4 procent en knabbelen daar in stilte en haast onmerkbaar steeds een beetje vanaf. Een soort Chinese diefstal. De banken gokken erop dat je niet naar een andere bank gaat. En meestal gaat die vlieger op.

Natuurlijk zijn er mensen die deze stiekeme diefstal niet pikken en gaan klagen. Hoewel niet iedereen dat durft, terwijl het toch hun eigen geld is. Je moet dan zakelijk klagen en met feiten komen. Zoek op www.sparen.pagina.nl een hogere rente en leg die voor aan je bank met de opmerking ‘Wilt u dat ik mijn spaargeld naar uw concurrent overboek?’ Dat wil niemand. Uit eigen ervaring: mijn bank bood tot tweemaal toe spontaan een onbekende hogere spaarvorm aan en hield mij zo binnen boord.

Zo’n betere spaarvorm houden ze het liefst geheim om te voorkomen dat iedere klant zijn geld overboekt van een lage naar een hogere rente. Maar dat is zelden het geval, want mensen zijn gemakzuchtig en stellen de overstap naar een andere spaarbank liever uit, om uiteenopende redenen.

Overstappen naar een andere bank levert 4,32 miljard op

Hanneke van Veen en Rob van Eeden (ooit beroemd als het Vrekkenechtpaar) runnen sinds november 2007 de veel bezochte website www.vanspaarbankveranderen.nl. Daar vind je alles, en nog veel meer, over de ‘gevreesde’ overstap.

Zij berekenden met cijfers van het CPB dat spaarders die niet overstappen jaarlijks 4,32 miljard aan rente mislopen, circa 600 euro per gezin. Dat is extra winst voor de banken.

De berekening gaat zo. In Nederland stond begin dit jaar 225 miljard aan spaargeld uit. Daarover wordt gemiddeld 1,83 procent rente betaald, terwijl de gemiddelde marktrente 3,75 procent is. We lopen dus gezamenlijk 1,92 procent, ofwel 4,32 miljard mis. Doe er wat aan!

Een voordelig een-tweetje met je grootouders

Ouders mogen hun kinderen jaarlijks 4.556 euro belastingvrij schenken. Tussen alle anderen is dat bedrag maximaal 2.734. Tussen je 18de en 35ste verjaardag mag je zelfs eenmalig 22.760 euro belastingvrij van pa en/of moe ontvangen.

Je ouders zijn de kinderen van je grootouders, die hun kroost op leeftijd elk jaar die onbelaste 4.556 euro mogen schenken, die ze door kunnen schuiven naar jou. Bijvoorbeeld wanneer je ouders zelf geen geld kunnen of willen schenken. Schenken je opa en/of oma rechtstreeks aan jou, dan is hun goedheid beperkt tot de voornoemde 2.734 euro.

Maar pas op! In zaken van testamenten, erven en schenken, en dus de dood, is tact vereist, anders gaan alle euro’s je neus voorbij.

Denk als Albert Einstein

Ooit werd Albert Einstein (1879-1955) gevraagd wat hij het achtste wereldwonder vond. Het natuurkundig genie, wereldberoemd om de beeldschone formule E=mc2, antwoordde prompt: ‘De samengestelde intrest.’ En inderdaad: samengestelde rente is een mirakel: het kan je vermogen maken of breken.

Iedereen die spaart of belegt, zou het moeten begrijpen. En dat kan. Samengestelde interest – of rente-op-rente – is weliswaar een wonder, maar toch een stuk simpeler dan Einsteins relativiteitstheorie. Wie het eenmaal door heeft, bekijkt zijn geldzaken voor eeuwig anders.

Rente-op-rente doet voor geld wat een besneeuwde helling voor een sneeuwbal doet. Terwijl de bal naar beneden suist, groeit hij sneller en sneller. Dat effect is universeel, zag Einstein: het werkt ook voor geld. Elk jaar plakt er nieuwe sneeuw (lees: rendement) aan je kapitaal. Over die gegroeide sneeuwbal krijg je wéér rendement. En weer. Enzovoorts. Zo groeit je geld aanvankelijk gestaag, maar op termijn onstuitbaar.

Stel je spaart 10.000 euro tegen gemiddeld 5 procent rente. Na een jaar heb je dan 1,05 keer je beginkapitaal: 10.500 euro. Na tien jaar bezit je 1,05 x 1,05 x… (dit 10 keer) x 10.000 = 16.289 euro, ruim anderhalf keer je beginkapitaal. Na veertig jaar zit je op 1,05 tot de veertigste macht (1,0540) x 10.000 is 70.400 euro, ruim 7 keer je beginkapitaal. En na honderd jaar beheer je – als er geen belastingen zouden bestaan - 1,05100 maal 10.000 is 1.315.013 euro. Die verpletterende sneeuwbal is 131 keer je inleg.

    • Adriaan Hiele