Boerka uit, crocs aan, doe toch niet zo naïef!

We verwachten dat niet-Europeanen een deel van hun identiteit opgeven als ze naar Nederland immigreren.

Laat die mensen hun eigen normen en waarden houden.

Milo

Dit stuk is bedoeld om inburgeraars in Nederland een hart onder de riem te steken. Want het valt niet mee om te integreren in een land dat niet het jouwe is, zeker niet na een gedwongen vertrek. Maar zelfs al is het je eigen keuze, dus ben je in feite een zogenaamde ‘economische vluchteling’, dan nog is het moeilijk inburgeren, zeker met behoud van je eigen identiteit.

Hoe kom ik aan die wijsheid? Ik ben zelf een mislukte emigrant: ik heb het een jaar in Frankrijk geprobeerd. Om diverse redenen ben ik weer terug in Nederland, maar een ervan is zeker dat het niet meevalt om te ‘integreren’. Ik sprak de taal goed, had alleen maar Franse vrienden, mijn kind ging daar naar school, kortom ik maakte deel uit van de Franse samenleving. Maar aan een driegangenmaaltijd met kaas toe om twaalf uur ’s middags heb ik nooit kunnen wennen.

Als ik daar een verplichte inburgeringscursus had moeten doen, was ik snel weg geweest. Ik had zeker geen behoefte om een soort nep-Française te worden: ik bleef me ‘Nederlander in Frankrijk’ voelen. En dat mag, als Europeaan binnen Europa. De Franse overheid bemoeide zich niet met mij. Ik moest zelf uitzoeken hoe ik mijn leven vormgaf, maar mijn kind mocht wel gratis naar school. Je staat er van te kijken hoe snel je inburgert als je elke ochtend samen met je buurvrouwen staat te wachten op de schoolbus.

Maar als niet-Europeaan wordt van je verwacht dat je een groot deel van je identiteit opgeeft als je in Nederland komt wonen. Je moet je aanpassen, je moet integreren. Dat gaat verder dan alleen de taal leren; het liefst zien we de boerka uit gaan, de crocs aan en de immigrant elke dag ontbijten met boterhammen met kaas en een glas karnemelk. De Nederlandse cultuur krijgen niet-Europeanen aangeleerd tijdens inburgeringscursussen, al dan niet seksegescheiden, afgesloten door een heus examen.

Nu wordt er in dit land al een tijdje gediscussieerd over gescheiden inburgeringsklassen, die volgens minister Van der Laan afgeschaft moeten worden, omdat anders artikel 1 van de Grondwet „vertrapt” zou worden (De Krom, VVD). Als mensen vanuit hun cultuur vrouwen en mannen niet gelijk stellen, maar niet de wet overtreden, dan hoeven wij daar niks mee, vind ik. Het is niet de taak van de overheid om te zorgen dat de inburgerende man de inburgerende vrouw niet overheerst. Je kunt je als overheid wel overal mee gaan bemoeien, maar dan zou ik me eerst eens bezighouden met huislijk geweld in Nederland.

Het is bovendien naïef om te verwachten dat immigranten onze denkwijze zomaar zullen overnemen. Het is al traumatisch genoeg om je van de ene op de andere dag in een totaal andere cultuur te bevinden. Een normale reactie is om je juist vast te klampen aan je eigen cultuur. Ik ken Nederlanders in Frankrijk die na vijftien jaar nog steeds alleen Nederlandse tv kijken. Elke avond Matthijs van Nieuwkerk op de berg in Flaviac! En toch betalen ze gewoon belasting aan de Franse overheid en is hun dochter perfect tweetalig.

Integreren gaat dus maar tot op zekere hoogte. Goed, de niet-Westerse immigrant heeft meestal geen keus, maar dat wil niet zeggen dat hij dan maar gedwongen moet worden zijn identiteit te verliezen. Hij moet zich houden aan de Nederlandse wet en als hij hier succesvol wil zijn, moet hij zich ook houden aan de Nederlandse ‘mores’, de ongeschreven wet. Zoals ik in Frankrijk bijvoorbeeld niet om half zes op de stoep moet staan bij mensen als ik word uitgenodigd voor het diner. Maar thuis mag ik gewoon om vijf uur de warme prak op tafel zetten. Als een echte Nederlandse.

Mirjam van Zelst is freelancejournalist en woont sinds begin dit jaar weer in Nederland