'We hebben er gewoon lol in'

Filmproducent David Heyman maakte van de verfilming van J.K. Rowlings Harry Potter-cyclus de lucratiefste filmreeks aller tijden. „Zonder risico krijg je middelmatigheid.”

David Heyman (Foto Reuters) Producer David Heyman poses at the Paris Las Vegas hotel during ShoWest, the official convention of the National Association of Theatre Owners, March 6, 2003 in Las Vegas, Nevada. Heyman won the award for Producer of the Year; he produced the movie "Harry Potter and the Chamber of Secrets" in 2002. REUTERS/Ethan Miller EM REUTERS

Met Steven Spielberg praatte hij in 2000 in een kantoortje anderhalf uur over Harry Potter. En anders dan de geruchten willen, was Spielberg niet van plan de kleine tovenaar tot Amerikaan te naturaliseren, noch om een animatieserie over hem maken.

„Spielberg was oprecht geïnteresseerd om het eerste boek te verfilmen en wilde de Britse kostschoolsfeer handhaven”, zegt filmproducer David Heyman (48). Het ketste af op zijn schema: de film AI had prioriteit. Echt rouwig was Heyman daar niet om. „Met Spielberg aan boord was mijn rol anders geweest. Kleiner, ja.”

Hem bekruipt de laatste tijd soms Heyman melancholie. „Harry Potter is straks bijna vijftien jaar van mijn leven. Hoe spannend toekomstige projecten ook zijn, elke Potterfilm die we nu voltooien, heeft ook iets droevigs.”

Het einde komt in zicht nu deel zes, The Half-blood Prince, deze week in première is gegaan. In de eerste twee dagen werd wereldwijd 73 miljoen euro binnengehaald, de op drie na beste filmopening aller tijden. Intussen is de verfilming van de laatste twee delen al begonnen in de Leavesden Studios, een oude vliegtuigfabriek buiten Londen waar Spitfires, helikoptermotoren en – sinds 2000 – de Potter-films werden geproduceerd.

Heyman was betrokken bij alle delen van de lucratiefste filmreeks aller tijden. En dat zonder serieuze ruzies of schandalen rond geld, interpretatie of acteurs. Naar de adviezen van schrijfster J.K. Rowling wordt, zo heet het, „even aandachtig geluisterd als vroeger naar het orakel van Delphi”. En geen acteur haakte onderweg af. Heyman: „Er is geen geheim. We hebben er gewoon veel lol in, het heeft succes, mensen willen blijven. Sterren als Gary Oldman (de inmiddels gesneuvelde tovenaar Sirius Zwarts) vinden het heerlijk in een film te spelen die hun kinderen ook zien.”

Harry Potter en de Half-blood Prince valt bij de filmkritiek in de smaak. Volgens Heyman was het de moeilijkste film sinds deel één. „Toen moesten we een wereld neerzetten die spoorde met de fantasie van de lezers, dit deel was scriptechnisch een uitdaging. De schaduw van heer Voldemort hangt over alles, maar zelf blijft hij buiten beeld. De sfeer is dus onheilspellend, tegelijk moest het een soort highschoolkomedie over jonge liefde zijn. In het Amerikaanse studiosysteem was zoiets vanwege de interne inconsistentie eruit gehaald. Te riskant. Maar zonder risico krijg je middelmaat.”

Na vijf succesfilms heeft David Heyman veel speelruimte bij Warner Bros, die hij Harry Potter bezorgde. Ook in de keuze van regisseurs. Na Chris Columbus, bekend van formulekomedies, viel de keus op de toen vrij obscure Mexicaan Alfonso Cuáron om in The Prisoner of Azkaban horror en duisternis in de sprookjeswereld te introduceren, een lijn die Mike Newell voortzette in het commercieel meest succesvolle deel, The Goblet Of Fire. Heyman: „Een factor in het succes van de reeks is de rivaliteit tussen regisseurs. Ze willen allemaal de beste Potterfilm op hun naam hebben.”

De tussenstand? Daarover laat Heyman zich niet uit. David Yates maakt in elk geval de meeste Potters: deel vijf tot en met acht. De keus voor deze regisseur van bekroonde BBC-series, zoals het onlangs opnieuw met Russell Crowe verfilmde State of Play, gold ook als riskant.

Heyman: „Hij had geen grote films op zijn naam, maar leek ons zo geschikt omdat deel vijf, The Order of the Phoenix, erg politiek was. Met een kleine p, maar toch. De tovenaarswereld verkeerde in een staat van agressieve ontkenning over Voldemort, zoals het westen over Hitler eind jaren dertig.

„Perkamentus was een eenzame Churchill, Harry was bitter en geïsoleerd. Yates had in zijn prachtige tv-series bewezen dat soort politieke intriges heel lichtvoetig te kunnen brengen.”

Heyman erkent dat hij geluk heeft gehad met Harry Potter. Hij is de zoon van agent en producer John Heyman; thuis logeerden acteurs als Elizabeth Taylor, Richard Burton en Richard Harris, die in deel één schoolhoofd Perkamentus speelde. Zijn moeder Norma produceert films van Stephen Frears, waaronder Dangerous Liaisons. David keerde na enkele jaren als Amerikaans studiofunctionaris en producer in 1996 terug naar Londen om voor Warner Bros op manuscripten en boeken te jagen. In 1997 wees zijn secretaresse hem op een boek op de plank ‘lage prioriteit’ met de „slechte titel” Harry Potter and the Philosopher’s Stone. Heyman las het in één nacht uit en was al ver in de onderhandelingen met Rowlings toen de Potterhype begon. De rest is geschiedenis.

Het laatste Harry Potter-boek, The Deathly Hallows, stamt uit 2007. Is Heyman niet bang dat de belangstelling zonder nieuwe boeken verflauwt? „Integendeel. Toen we begonnen, liepen we steeds een paar delen achter de feiten aan, de lezers waren elders. Nu zijn de films voor fans de enige manier om Harry Potter nog wat langer vast te houden.”

Zeker tot kerst 2011, als het laatste deel is gepland. Want The Deathly Hallows is in twee films opgesplitst, en nee, niet uit louter winstbejag.

„Ook critici vonden dat een boek waarin zoveel gebeurt en verklaard wordt, niet in één film past. Deel één wordt een roadmovie waarin de helden door Heer Voldemort worden opgejaagd, deel twee een reusachtig spektakelstuk”, belooft Heyman.