Uitgesteld zwanger

Een vrouw die haar eicellen laat invriezen omdat zwangerschap haar carrièretechnisch niet goed uitkomt, of omdat ze nog niet de ideale aanstaande vader heeft ontmoet en goedgekeurd. Dergelijke ‘sociale overwegingen’ zijn voor het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam reden om deze techniek ook beschikbaar te gaan stellen aan vrouwen die niet louter uit medische noodzaak een dergelijke behandeling hoeven te ondergaan om een kind te kunnen krijgen.

In de politiek, de confessionele partijen voorop, bestaat huiver tegenover deze ontwikkeling. Dat is van belang, want het CDA en soms ook andere christelijke partijen plegen een dominante rol te spelen in medisch-ethische kwesties. Zij zetten de machtspositie die zij gewoonlijk in kabinetsformaties kunnen innemen, daarvoor in. Daardoor is in Nederland, anders dan in veel andere landen, het gebruik van embryo’s die overblijven na een ivf-behandeling voor wetenschappelijk onderzoek verboden. Dat is betreurenswaardig, want de strijd tegen ziekten als alzheimer, Down, diabetes en multiple sclerose wordt erdoor opgehouden.

Tegenstanders van de eiceltechniek keren zich tegen zogenoemde wensgeneeskunde: de medische stand zou er louter zijn om ziektes te genezen. Het is geen sterk argument: borstvergrotingen en andere plastische chirurgie, abortus, euthanasie, het zijn in feite allemaal al aanvaarde vormen van ‘wensgeneeskunde’.

Een vrouw die haar eicellen laat invriezen om ze op latere leeftijd, bij ontdooiing, productief te maken, doet in wezen niet veel anders dan een vrouw die de pil slikt en daar op een bepaald moment mee ophoudt, omdat ze inmiddels een ‘kinderwens’ heeft en die wil verwezenlijken. Het is in beide gevallen ‘sleutelen’ aan de natuur.

Toch zijn er wel kanttekeningen te plaatsen bij deze ontwikkeling. De gemiddelde leeftijd waarop vrouwen moeder worden, is in Nederland al hoog. Mede daardoor is de babysterfte in Nederland in vergelijking met andere Europese landen groot. Ook is de kans op complicaties bij een bevalling op hogere leeftijd groter.

Bovendien zou bij de honorering van een kinderwens ook gedacht kunnen worden aan de ‘ouderwens’ van het kind, hoe moeilijk meetbaar ook. Maar is het raadzaam dat moeder 65-plusser is en een kind in de leerplichtige leeftijd heeft? Een vraag overigens die dan ook over vaders, die van de ‘tweede leg’, zoals het populair heet, zou kunnen worden gesteld. En zo wordt al gauw het terrein van de individuele afweging en verantwoordelijkheid betreden, waarop de overheid, als het even kan, maar beter wegblijft.

Een overheid die het jonge moederschap wil stimuleren maar ook van vrouwen verwacht dat zij aan het arbeidsproces deelnemen en geregeld door een glazen plafond heen breken, doet er dus beter aan de kinderopvang buiten het gezin te optimaliseren. Zo goed als beide ouders desgewenst zelf hun taakverdeling binnen het gezin zo kunnen regelen dat loopbanen zonder al te veel hinder kunnen worden voortgezet, onder het motto dat ouderschap in principe een gedeelde verantwoordelijkheid is.

Tegen het voornemen van het AMC om uit sociale overwegingen eicellen in te vriezen, bestaat dus geen doorslaggevend bezwaar. Uiteraard moet onderzoek wel eerst uitwijzen dat de risico’s voor moeder en kind aanvaardbaar zijn.

Wel kan er een vraagteken worden gezet bij de maximale leeftijd, 50 jaar, die het ziekenhuis er bij de ontdooiing van de eicellen voor de aanstaande moeders aan stelt. Aansluiting bij de biologische grens voor het moederschap ligt meer voor de hand. En ook kan op voorhand worden opgemerkt dat er geen reden is om de kosten van deze vorm van luxe geneeskunst op de maatschappij af te wentelen in de vorm van verplichte premies voor de burgers.

Rectificatie / Gerectificeerd

Correcties en aanvullingen

Embryo’s

In het commentaar Uitgesteld zwanger (18 juli, pagina 7) stond dat embryo’s die na een ivf-behandeling overblijven, niet voor wetenschappelijk onderzoek mogen worden gebruikt. De wet verbiedt echter alleen het tot stand brengen van embryo’s voor louter wetenschappelijk onderzoek.