De spanning van suggestie

Aan de kunstacademies studeren honderden studenten af. Vandaag als derde van een serie: Nicole O’Niel van de Koninklijke Academie in Den Haag.

Still uit de video 'Függés' van Nicole O'Niel

Een knappe, jonge vrouw zit opgemaakt in een huiskamer, alsof ze een avondje uit is. Links en rechts van haar hebben twee onzichtbare mannen een geanimeerd gesprek. Soms zie je een hand als ze met gebaren hun woorden kracht bij zetten. Hun taal klinkt als Fins, misschien Oost-Europees of Turks. De camera blijft gericht op de vrouw en registreert hoe ze haar hoofd draait en met haar bruine ogen van spreker naar spreker kijkt. Hoe ze af toe iets van tafel pakt en opeet.

Nicole O’Niel (25) studeerde met de 11 minuten durende video Függés af aan de Koninklijke Academie in Den Haag. „In het Hongaars betekent ‘függés’ afhankelijk”, zegt O’Niel. „De film is gebaseerd op groepsgedrag. Ik heb vrienden, kennissen en vreemden geobserveerd. Bijvoorbeeld wanneer iemand niet bij het gesprek betrokken wordt.” In de film is dat de vrouw. „Door de camera op haar te richten vergroot je het geïsoleerde gevoel. Zij zegt niets, maar de film gaat over haar.”

O’Niel zegt dat menselijk gedrag haar boeit en dat ze geïnspireerd is door de filosofen Foucault en Schopenhauer, van wie ze de eerlijkheid en directheid bewondert. De personages buiten beeld spreken volgens O’Niel hun gedachtes onomwonden uit. „In deze situatie roept dat een soort onnatuurlijkheid op. Dat gaat ook op voor de manier waarop de vrouw gekleed is: overdreven mooi. Nog iets mooier en ze leek een clown.”

De teksten heeft O’Niel vooraf uitgeschreven. De stemmen van de mannen heeft ze kunstmatig iets hoger laten klinken, zodat ze volgens haar beter bij de personages passen. Soms spreken de twee over de vrouw. „Omdat zij er niet op ingaat, versterkt dat het ongemakkelijke gevoel. Het is een absurde situatie, die aan het denken zet.”

Ook het onbestemde interieur met een rijtje Nederlandse woordenboeken in een houten boekenkast laat O’Niel botsen met de vrouw. „Zij is modern, maar de achtergrond is vintage. Zij straalt erotiek uit, terwijl daar niets mee wordt gedaan. Mensen verwachten dat er iets gaat gebeuren, maar ik wil de spanning vergroten.”

Een kunstenaar die Nicole O’Niel bewondert is Sung Hwan Kim, een Koreaan die met video werkt. Verder houdt ze van Francis Alÿs, Alexander Brener, Roy Andersson, Rainer Ganahl, Erwin Wurm, Yang Fudong, Tsui Kuang-Yu en Kalup Linzy. „Linzy maakt video’s die een soort relatiesoaps zijn. Ook negentiende-eeuwse Russische schilders als Repin vind ik goed. Het realisme uit die tijd is sterk, direct, persoonlijk.”

O’Niel gaat freelance werken als scenarioschrijver en cameraman. „Volgend jaar wil ik een masters doen of in het buitenland werken. En ik wil ergens exposeren.”

Eerdere afleveringen op nrc.nl/kunst. Info O’Niel: kratzer84@hotmail.com