'Gelukkig stond ik niet bij het Marriott-hotel'

In Indonesië zijn vier jaar geen grote aanslagen geweest. Het land had zich juist op de kaart gezet als vreedzame, geslaagde democratie.

Op de intensive care van het MMC-ziekenhuis in Jakarta wacht een chauffeur trillend op nieuws over zijn bazin. De medewerkster van een consultancybureau had een vroege vergadering in het Marriott-hotel, toen daar vanochtend een bom afging. De chauffeur hoorde de explosie. „Gelukkig stond ik buiten geparkeerd en niet bij het Marriott. Anders was ik nu misschien dood geweest.”

Buiten de intensive care zitten familieleden en vrienden te wachten. De verpleegsters rijden een slachtoffer naar de operatiekamer, zijn gezicht onherkenbaar door het bloed en de verwondingen. Twee vrouwen barsten in huilen uit bij het zien van hun collega.

Bij de twee hotels worden enkele hotelgasten nog geëvacueerd. In het Ritz-Carlton zou morgen het voetbalteam van Manchester United logeren voor een wedstrijd tegen een Indonesisch team, waar heel Jakarta zich al maanden op verheugde. Nu ligt aan de achterkant van het hotel de gevel eruit en kun je naar binnen kijken in het café Erlangga, waar de bom ontplofte. Bij het Marriott, op nog geen dertig meter afstand, zijn de ruiten gebarsten door de eerste explosie, een paar minuten eerder. Die vond plaats in hetzelfde restaurant waar in 2003 een bomaanslag twaalf levens eiste.

In Jakarta is de verslagenheid groot. „Ik ben heel erg teleurgesteld”, zegt nasiverkoper Susyanto. „Ze doen het net op het moment dat de hele wereld naar Indonesië kijkt omdat Manchester United komt spelen, zodat het nieuws nog harder aankomt. Zo geven ze Indonesië een slechte naam.” Het ging de laatste tijd juist beter met de economie, zegt hij. „Hierna zal het waarschijnlijk weer slechter gaan.”

De aanslagen zijn een immense tegenslag voor Indonesië. Met de presidentsverkiezingen vorige week had het land zich net definitief op de kaart gezet als geslaagde, vreedzame democratie. Investeerders toonden zich gelukkig met de herverkiezing van president Susilo Bambang Yudhoyono, van wie zij verwachten dat hij stabiliteit en economische hervormingen brengt. Banken zeiden al dat Indonesië even hard zou kunnen groeien als China, India of Brazilië. Als lid van de G20 maakte het land zich op om een grotere rol te spelen op het internationaal toneel.

„Wat wij in de laatste vijf jaar met moeite hebben opgebouwd, is nu weer aan het wankelen gebracht”, zei president Yudhoyono vanochtend in een toespraak.

Vervolg Aanslag: pagina 5

Vermoeden van politiek motief

Vervolg Aanslag van pagina 1

Wegens de slechte veiligheid kon hij niet naar de plaats van de aanslagen, waar later op de dag nog meer bommen werden gevonden. „Deze aanslagen verstoren de vrede en veiligheid, net nu Indonesiërs een groot verlangen hebben naar een vreedzaam bestaan.” Hij zei dat de aanslagen een effect zullen hebben op de economie, het zakelijk klimaat en het toerisme, en op het beeld van Indonesië in de ogen van de wereld.

De aanslagen komen zo kort na de verkiezingen, dat velen denken dat er een verband moet zijn. Hoewel uit voorlopige resultaten al duidelijk is dat Yudhoyono wint, moeten de definitieve uitslagen volgende week nog worden bekendgemaakt. „Ik denk dat de rivalen van de president erachter zitten”, zegt nasiverkoper Susyanto. „En anders zijn het moslimterroristen.” Terwijl de vorige grote aanslagen in Indonesië inderdaad werden gepleegd door moslimterroristen, werd over die mogelijkheid vandaag nauwelijks gepraat.

Ook de president liet in de emotionele toespraak vanuit zijn paleis blijken dat hij ernstig rekening houdt met een politiek motief. Hij zei dat de inlichtingendiensten aanwijzingen hadden dat er plannen waren voor het ontketenen van een ‘revolutie’ als de verkiezingsuitslag binnen was. Er waren signalen voor geweld tegen de kiescommissie die de stemmen telt, en voor geweld om te voorkomen dat hij op 20 oktober wordt beëdigd. Hij liet foto’s zien waarop mannen met zwarte maskers en machinegeweren schietoefeningen deden op een afbeelding van hemzelf.

Sommige waarnemers gingen er vanuit dat de president doelde op moslimterroristen, die niet blij zouden zijn met de verkiezingen. Maar anderen zagen er een toespeling in op zijn tegenstanders bij de presidentsverkiezingen. Zo zei hij dat de daders gepakt zullen worden, „ongeacht hun positie of status in de politiek”. En ten slotte zei hij: „Misschien zijn er mensen die in het verleden criminele acties hebben gepleegd, die mensen hebben vermoord of laten verdwijnen, en hebben kunnen ontsnappen aan het rechtssysteem. Maar laat ik duidelijk zijn: dit land laat die mensen niet meer vrij rondlopen.” Oud-generaal Prabowo, die meedeed als running mate van kandidaat Megawati, wordt ervan verdacht in 1998 mensenrechtenactivisten te hebben laten verdwijnen en werd nooit berecht.

Ook Yudhoyono’s tegenstanders vatten zijn woorden zo op. Jusuf Kalla, die als derde eindigde, zei dat hij niet gelooft dat de aanslag met de presidentsverkiezingen te maken heeft. „Megawati of ik zouden dit niet kunnen hebben doen, want er is veel tijd nodig om zoiets voor te bereiden.” En Prabowo zelf zei dat het idee van de president dat degenen die achter deze aanslag zitten ontevreden zijn met het verkiezingsresultaat, overdreven is.