Voor niets en niemand bang in Grozny

Natalia Estemirova schuwde gevaarlijk werk niet. Ze beet zich vast in onderzoek naar misdaden van het Tsjetsjeense regime.

Natalia Estemirova Foto Reuters Natalia Estemirova schuwde gevaarlijk werk niet. Ze beet zich vast in onderzoek naar misdaden van het Tsjetsjeense regime. Voor niets en niemand bang in Grozny Natalia Estemirova (1959-2009), verdediger van mensenrechten in Tsjetsjenië Chechen journalist and activist Natalia Estemirova poses at the Front Line Club in London in this October 4, 2007 file photo. Estemirova, a prominent human rights activist kidnapped in Russia's troubled Muslim republic of Chechnya on Wednesday has been found dead in woodland, the Interior Ministry in neighbouring Ingushetia said. Picture taken October 4, 2007. REUTERS/Dylan Martinez/Files (BRITAIN CRIME LAW OBITUARY) REUTERS

Fatsoenlijk Rusland rouwt omdat een van zijn helden is vermoord, Natalia Estemirova. De mensenrechtenactivist werd gisterochtend ontvoerd, toen ze in haar woonplaats Grozny in de deelrepubliek Tsjetsjenië op de bus stond te wachten. Negen uur later werd ze dood aangetroffen in het naburige Ingoesjetië. Twee kogels waren van nabij in haar hoofd geschoten. Ook had ze kogelwonden in borst en buik.

De moord vond plaats op de dag waarop diverse mensenrechtenorganisaties een gezamenlijk rapport publiceerden over schendingen van de mensenrechten door het Russische leger en de politie tijdens de eerste en tweede Tsjetsjeense oorlog. Estemirova had aan dat rapport een belangrijke bijdrage geleverd. Volgens dat zeshonderd pagina’s dikke rapport bestaan er genoeg bewijzen om Russische topbestuurders, onder wie premier Poetin, voor een internationaal gerechtshof te dagen voor misdaden die toen onder hun gezag zijn gepleegd.

Natalia Estemirova werd in 1959 geboren in de Russische provincie Saratov. Ze studeerde geschiedenis in de Tsjetsjeense hoofdstad Grozny en werkte daar tot 1998 als geschiedenisdocent. Daarna werd ze actief als onderzoeksjournalist op het gebied van de mensenrechten. Ze werkte onder meer voor de mensenrechtenorganisatie Memorial en de internetkrant Kaukasische Knoop. In haar artikelen schreef ze vooral over de misdaden gepleegd door de milities van de Tsjetsjeense president Ramzan Kadyrov. Om de waarheid boven water te krijgen, nam ze grote risico’s. Ze was voor niets en niemand bang.

Estemirova, een weduwe en moeder van een kind, was een symbool van de geweldloze strijd tegen het regime van Kadyrov, die herhaaldelijk heeft gezegd haar activiteiten niet te waarderen. Ze werkte samen met de in 2006 vermoorde journalist Anna Politkovskaja en de in januari doodgeschoten mensenrechtenadvocaat Stanislav Markjelov. Voor haar activiteiten ontving ze in 2004 de Recht-op-Bestaanprijs van het Zweedse parlement, die de alternatieve Nobelprijs wordt genoemd. In 2007 kreeg ze de Anna Politkovskaja-prijs, die wordt toegekend aan vrouwen die zich inzetten voor mensenrechten in oorlog- en conflictsituaties.