Natalia Estemirova

A4FAC7A1_AB58_49E0_87E3_74115D96E808_mw800_mh600.jpgGisterenmiddag is de 50-jarige Tsjetsjeense mensenrechtenactiviste Natalia Estemirova vermoord. Op diezelfde dag verscheen er een rapport van zeven mensenrechtenorganisaties, waaraan zij een belangrijke bijdrage had geleverd. In dat rapport worden premier Poetin en enkele andere Russische topleiders ervan beschuldigd verantwoordelijk te zijn voor de misdaden die in de Tsjetsjeense oorlogen van 1994-2002 door Russische troepen zijn gepleegd. Volgens de mensenrechtenorganisaties  zouden ze voor een internationaal tribunaal moeten worden gedaagd.

Toen ik het bericht van haar dood gisterenmiddag bij de persbureaus zag verschijnen, schrok ik. Vooral omdat ik Estemirova kende van persconferenties en altijd erg van haar onder de indruk was. Net als de in januari vermoorde mensenrechtenadvocaat Stanislav Markelov, de toen eveneens geëxecuteerde jonge journaliste Anastasia Baboerova en de in 2006 doodgeschoten onderzoeksjournaliste Anna Politkovskaja zette ook zij zich in om de waarheid boven water te krijgen over de gebeurtenissen in Tsjetsjenië tijdens die oorlogen.

Estemirova, die een 15-jarige dochter achterlaat, deed belangrijk veldwerk. Met enige regelmaat las ik op de Kaukasische internetkrant Kaukasische Knoop (www.kavkaz-uzel.ru) haar goed gedocumenteerde, nuchter geschreven verslagen. Ze deed dingen die weinigen haar zullen nadoen en was voor niets en niemand bang. Zo trok ze, het geweld trotserend, door de bergen om met de familieleden van vermeende rebellen te spreken van wie de uitkeringen waren bevroren of de huizen in de brand waren gestoken. Van hen kreeg ze de meest vreselijke dingen te horen.

Die verschrikkingen gaan tot op de dag vandaag door. De Tsjetsjeense president Kadyrov heeft van het Kremlin sinds de lente vrij spel gekregen. Als mag doen wat hij wil, als hij de ogenschijnlijke rust maar handhaaft. Het gevolg van die vrijbrief is dat Kadyrov er in binnen- en buitenland (denk aan de moorden op zijn tegenstanders in Oostenrijk en Dubai van begin dit jaar) op los moordt. Estemirova was al enkele keren door hem persoonlijk bedreigd, aldus Memorial-voorzitter Oleg Orlov.

Tsjetsjenië neemt intussen steeds meer de gedaante aan van een gematigde islamitische republiek. Vrouwen worden er steeds meer onderdrukt.  En dagelijks worden er mensen ontvoerd en vermoord om de orde op straat te waarborgen. Maar altijd zijn er weer journalisten en mensenrechtenactivisten die daarover berichten, om de eenvoudige redenen dat fatsoen voor hen de norm is.

Vanmorgen had van de kranten in mijn brievenbus alleen de Kommersant een waardig artikel, waaruit het belang van Estemirova bleek als heroïsch strijdster voor een beschaafd Rusland waar respect voor het leven voorop staat. Dat niemand haar vergeet!