Zonder sentimenten orde op zaken stellen

Door de recessie komen steeds meer bedrijven in de problemen. Als gevolg daarvan neemt de vraag naar crisismanagers toe. Maar niet elke interimmer kan een crisis managen.

Interim-manager Fred Roode is aangesteld om de laadkranenfabriek Hiab Manufacturing in Meppel te sluiten. (Foto Sake Elzinga) Nederland - Meppel - ( Drenthe ) -02-06-2009 Interim-manager Fred Roode die is aangesteld om de laadkranenfabriek Hiab Manufacturing te sluiten. Foto : Sake Elzinga Elzinga, Sake

In een kale kantoorkamer met enkel een troosteloze jaarkalender aan de muur, kijkt interim-manager Fred Roode uit op de noodlijdende fabriek van Hiab Manufacturing. De Meppelse laadkranenfabrikant heeft het moeilijk, het moederconcern Cargotec wil de vestiging in Meppel sluiten. Roode is aangesteld om de sluiting te begeleiden.

Roode, gespecialiseerd in ‘puinruimen’, merkt dat het drukker wordt. „Door de crisis is er momenteel genoeg te doen”, zegt hij. Hiab is een extremer geval, de fabriek wordt waarschijnlijk gesloten waarbij ongeveer 100 werknemers hun baan verliezen. „Het is nooit leuk om slecht nieuws te brengen”, zegt Roode, „maar als het moet gebeuren heb ik liever dat het goed en duidelijk gebeurt.” De interim-manager probeert naar eigen zeggen voor de werknemers een zo goed mogelijke oplossing te bedenken. Vast management vindt het vaak moeilijk om dergelijke maatregelen uit te voeren, de interim-manager biedt uitkomst.

Volgens Kees Aling, hoofd van Atos Interim Management, zit het klassieke crisis- en verandermanagement momenteel weer stevig in de lift. Het bureau ondervroeg 700 interim-managers naar hun verwachtingen voor dit jaar. Daaruit blijkt dat er op een verschuiving in de vraag naar interim-managers wordt gerekend. De afgelopen jaren werden interim-managers steeds vaker als overbruggings- of programmamanagers ingezet, maar tegenwoordig neemt de vraag naar verander- en crisismanagers weer toe, denken de respondenten. In de industrie verwacht meer dan 60 procent van de ondervraagde interim-managers een stijging van de vraag naar tijdelijke crisismanagers.

Directeur interim-management van adviesbureau GITP, Ron Steens, beaamt het onderzoek van Atos. „Met de crisis is er een hoop aan de hand in het bedrijfsleven, voor ons geldt: de een zijn dood, de ander zijn brood.” Steens verwacht na de zomer een grote groei in de vraag naar interim-managers. „Momenteel wordt intern geschoven met mensen, maar zodra de situatie onhoudbaar wordt, zijn managers van buiten vaak het beste in staat om problemen het hoofd te bieden.”

In hoogconjunctuur is vooral vraag naar externen die groei, fusie of overname begeleiden. Maar in crisistijd is minder geld voor „leuke dingen”, denkt Steens. Barend van Kouterik, directeur interim-management van adviesbureau Ebbinge, verwacht generiek geen groei van de vraag naar interim-managers. Hij verwacht vooral een verschuiving van de vraag. „In crisistijd is een heel ander soort interim-manager nodig. Mensen met ervaring, leiderschap en een doortastend vermogen, die snel en effectief maatregelen kunnen doorvoeren, waardoor een bedrijf in deze periode kan overleven.” Daarnaast kunnen interim-managers volgens Van Kouterik een belangrijke rol spelen bij een reorganisatie of herstructurering. „Interim-managers kunnen weer rust en vertrouwen brengen bij een bedrijf, dat is belangrijk want als de economie weer aantrekt wil je niet dat alle topmedewerkers zijn weggelopen,” zegt hij.

Maar wat maakt een interim-manager nou zo populair in crisistijd? „Een interim-manager is objectief en wordt niet geleid door sentimenten”, zegt Steens. Daardoor kunnen interimmers lastige problemen oplossen en ingrijpen, ook als dat pijn doet voor een onderneming. Daarnaast zijn interim-managers gespecialiseerd en overdeskundig waardoor ze een goede diagnose kunnen stellen. „Waar staan we nu en waar willen we heen, dat wil een crisismanager vaststellen”, zegt Steens. Hij denkt dat de staat van dienst van een interim-manager ook kan bijdragen aan een oplossing. „Veel crisismanagers zijn oude rotten in het vak die vertrouwen genieten in de financiële wereld, dat is in tijden van voorzichtig opererende banken een absoluut voordeel.”

In het eerste kwartaal van 2009 zag Huub Gilissen, directeur Capgemini Interim Management, een lichte toename in de vraag naar interim-managers. Ondanks dat Gilissen denkt dat interim-management „het vak van de toekomst wordt”, blijft hij voorzichtig over de aanwas van nieuwe interim-managers. „Het is een professioneel vak, het is niet zo dat managers zomaar tijdelijk als interim-manager aan de slag kunnen. We testen nieuwe aanmeldingen daarom op geschiktheid”, zegt Gilissen. Ook Steens wil de professionaliteit van het vak waarborgen, hij is er op tegen dat interim-managers ‘blijven hangen’ in een bedrijf. „Iemand is aangesteld om een tijdelijk probleem op te lossen, zodra je blijft zitten heb je ineens weer een andere pet op. Daar ben ik absoluut op tegen”, zegt Steens.

Roode zit nu al twintig jaar in het vak. Ondanks de soms lastige situaties waarin hij moet opereren blijft Roode kalm. „Vaak is het zo dat het bestuur moeilijke of pijnlijke beslissingen niet wil of kan nemen, dus worden besluiten uitgesteld. Uiteindelijk wordt iedereen daar slechter van.” Hij noemt voorbeelden. „Soms is het nodig om een managementlaag weg te halen, omdat dit vaak werkt als een beklemmende deken.” Maar Roode kan ook worden ingezet om de efficiëntie te verhogen: „Onlangs heb ik in een rommelige fabriek alle werknemers stickers laten plakken op de inventaris. Veel machines en andere zaken bleken nooit te worden gebruikt. Nadat alles met een rood stickertje was verwijderd, werd het productieproces een stuk efficiënter.”

Maar bij Hiab is de situatie anders. De productielocatie gaat dicht, een klein kenniscentrum met tientallen werknemers kan blijven maar voor de ongeveer honderd werknemers valt het doek. In februari is werktijdverkorting aangevraagd, teruglopende orders en omzet brachten het bedrijf in de problemen. Maar nog geen twee jaar geleden is de fabriek omgebouwd van een log traditioneel bedrijf naar een moderne flexibele productievestiging. Juist dat maakt de Meppelse fabriek een makkelijk doelwit voor kostenbesparing. De bedrijfsonderdelen kunnen eenvoudig en snel bij andere Europese vestigingen van het moederconcern Cargotec worden ondergebracht. Voor de werknemers voelt het wrang zegt Frans Strolenberg, bestuurder van de CNV BedrijvenBond, „ze slachten de kip met de gouden eieren”. Roode ziet het anders: „Hiab Manufacturing is in zijn eigen zwaard gevallen.”

De oud-directeur van Hiab in Meppel weigerde volgens Roode en Strolenberg aan de sanering mee te werken; na zijn vertrek stelde het moederconcern Roode als interimmer aan om de reorganisatieplannen alsnog uit te voeren: „Ondanks dat de fabriek efficiënt produceert, heeft Hiab in Meppel geen rendabele toekomst. Er zit dus weinig anders op dan de deuren te sluiten.” De bonden hebben zich inmiddels bij deze realiteit neergelegd, zo lijkt het. Afgelopen week gingen ze in principe akkoord met sluiting. Ze moeten het sociaal plan nog aan de achterban voorleggen, maar volgens Roode is „de kogel door de kerk”.

    • Harm Hoksbergen