Zeeland kernenergie-land

De Zeeuwen willen graag een kerncentrale erbij. En die uit Petten overnemen.

Maar ook Noord-Holland is nog in de race. En kernenergie blijft omstreden.

Zeeland wil er drie Om de economie een impuls te geven wil Zeeland graag een tweede kerncentrale. En ook nog een reactor voor medische isotopen. pagina 4 en 5 Foto Roger Cremers, beeldbewerking Fotodienst NRC Cremers, Roger

Praten over de Zeeuwse ambities voor kernenergie doe je op een toepasselijke locatie.

In Borssele bijvoorbeeld.

Op enkele honderden meters afstand van Neêrlands enige kerncentrale. Bij de Centrale Organisatie voor Radioactief Afval, de instelling die het Nederlandse kernafval verwerkt en opslaat. Op het industrieterrein waar hoogradioactief afval wordt bewaard. „U bent ervan overtuigd dat kernenergie veilig is, want anders was de opkomst een stuk lager geweest”, werd tijdens het Zeeuwse kernenergiedebat gisteren droogjes geconstateerd.

De Zeeuwen debatteren over kernenergie. Ze zien er wel wat in. De Zeeuwen hebben al een kerncentrale van 500 megawatt in Borssele. Energiemaatschappij Delta wil er graag een tweede bij bouwen. Ruim drie keer zo groot, met een vermogen van 1.600 megawatt. Men werkt aan een aanvraag voor een vergunning die vermoedelijk over twee jaar bij een nieuw kabinet in de bus zal rollen. De kans dat ze die krijgen is niet klein.

Een tweede, grote centrale in 2018 zou van Borssele een soort nucleaire enclave maken. Zeker als commissaris van de koningin Karla Peijs (CDA) haar zin krijgt. Want zij wil er zelfs ook nog een kleintje bij.

Vanaf 2016 moet namelijk een nieuwe zogenoemde hogefluxreactor de bestaande reactor in het Noord-Hollandse Petten vervangen. De huidige reactor is verouderd, er mankeert wel eens wat aan, maar de reactor is van groot belang voor de productie van medische isotopen, bedoeld voor diagnostische behandeling in Europese ziekenhuizen van kankerpatiënten.

Exploitant NRG, een dochterbedrijf van Energieonderzoek Centrum Nederland in Petten dat naast de reactor in de duinen van Petten is gevestigd, wil aan het einde van de zomer uit drie ontwerpen een keuze maken. Vervolgens wordt een milieueffectrapportage gemaakt, en daaruit moet blijken welke locatie de beste is, Petten of Zeeland.

Karla Peijs laat er tijdens het debat geen misverstand over bestaan. Ze zegt: „Het is een goed idee om de reactor van Petten te verplaatsen naar Zeeland. We gáán ervoor!” Haar provincie kan een economische impuls wel gebruiken. „Veel rijksdiensten hebben de afgelopen jaren hun Zeeuwse panden verlaten. Onze economie is wankel. We leunen hier sterk op de chemische industrie. Die is kwetsbaar bij de huidige crisis. Ik wil graag een bodem in de economie voor werkgelegenheid.”

De komst van een reactor voor medische isotopen kan farmaceutische bedrijven naar Zeeland lokken, met alle hooggekwalificeerde arbeid van dien.

Of het zo ver komt, is nog de vraag.

De provincie Noord-Holland heeft zich al uitgesproken voor een nieuwe kernreactor in Petten. „Wij willen de reactor heel graag hier houden”, zegt een woordvoerder van de provincie. „Ook wegens de werkgelegenheid. Het gaat om honderden banen, als je alle toeleverende bedrijven meerekent, en instellingen zoals een internationale school voor kinderen van mensen die er werken.”

Tweede Kamerleden willen eerst nog eens goed onderzocht zien wat de beste locatie is. Liesbeth Spies (CDA): „Er moet een rationele vergelijking worden gemaakt.” Diederik Samsom (PvdA) weet zelfs nog niet of deze reactor wel in Nederland moet worden gebouwd. Je zou zo’n reactor misschien beter wat centraler in Europa kunnen bouwen, in Parijs bijvoorbeeld, om de isotopen snel en relatief gemakkelijk per vliegtuig over Europa te kunnen distribueren. „Dat is geen populaire boodschap, maar je moet buiten de landsgrenzen durven kijken.”

Ho ho, zegt Karla Peijs. Zeeland heeft juist heel goede papieren. Dat er nu al zoveel nucleaire arbeid in Borssele wordt verricht, is volgens haar een duidelijk voordeel. Denk eens aan het afval. „Daar hoef je niet mee te slepen.” Denk ook aan de beveiliging van nucleaire complexen. „Die is er al. Dat zou een geweldige kostenbesparing zijn.” En denk ook eens aan het draagvlak. „In Petten is weinig draagvlak voor een nieuwe reactor. Hier is dat draagvlak er wel.”

Zeeland recreatieland én kernenergieland? Gaat dat samen?

Veel Zeeuwen denken van wel. Directeur Peter Boerma van Delta, de exploitant van de kerncentrale in Borssele, bezweert dat zijn stroomfabriek uiterst veilig is. En of er nou één of twee kerncentrales in Borssele staan, zegt een inwoner op een filmpje van Provinciale Zeeuwse Courant (PZC), maakt niet veel uit. „Van mij mag die komen. Ik heb er geen bezwaar tegen. Ten eerste zal het waarschijnlijk arbeidsplaatsen opleveren. En als er met deze iets gebeurt, dan zijn we ook allemaal weg.”

De tegenstanders van kernenergie hameren erop dat kernenergie geen duurzame vorm van energieopwekking is. Er is immers nog steeds geen oplossing voor het afval. Dat wordt voor ten minste honderd jaar bewaard. Daarna is het zodanig afgekoeld, dat het op een efficiënte manier kan worden opgeslagen in kleiformaties of zoutkoepels onder de grond of in de zeebodem. Over deze ‘eindberging’ is de politiek nog lang niet uitgepraat. „Het voelt ongelooflijk vervelend om de oplossing daarvan over te laten aan onze kleinkinderen”, zegt Tweede Kamerlid Diederik Samsom.

Maar de voorstanders van kernenergie blijven erop hameren dat kerncentrales zo prettig zijn omdat ze vrijwel geen CO2 uitstoten. En CO2-reductie is hard nodig om opwarming van de aarde tegen te gaan. Delta-directeur Peter Boerma: „Als ik mijn kleinkinderen in de ogen kijk, dan lig ik toch vooral wakker van de uitstoot van CO2. Stel dat de temperatuur straks niet 2 maar 4 graden Celsius stijgt? Dat vind ik een belangrijker probleem dan het kernafval.”

Voor- en tegenstanders van kernenergie zijn het eens over het ideaal. Dat is duurzame opwekking van energie, zonder gebruik te maken van fossiele brandstoffen, met behulp van zon, water en wind. Liesbeth Spies: „Kernenergie moet overbodig worden. Tenzij het afvalprobleem wordt opgelost. We moeten toe naar een 100 procent duurzame oplossing.”

Maar voordat deze prachtige toekomst is bereikt, kan het nog wel even duren. En in de tussentijd kan kernenergie misschien een goede tussenoplossing zijn. Waar de Zeeuwen dan graag aan mee lijken te willen werken.

Overigens laat de provincie Zeeland weten dat commissaris Peijs wel graag de hogefluxreractor uit Petten wil overnemen, maar dat dit niet betekent dat de provincie Zeeland ook de tweede, grote kerncentrale van Delta in Zeeland wil laten bouwen. „Daar gaat de politiek in Den Haag over.”