Waarom staat er 'God zij met ons' op de euro?

Een twee-euromuntstuk, iedereen heeft het weleens in handen. Maar wanneer kijk je er nou echt naar? Lieven Heeremans uit Haarlem deed het laatst en zag tot haar verbazing ‘God zij met ons’ op de zijkant. Ze vraagt zich af waarom die tekst daar staat. En vooral: waarom die er niet is afgehaald nu de overheid allang seculier is.

‘God zij met ons’ is gekozen uit historische overwegingen. De spreuk staat al sinds 1816 op Nederlandse munten. In die tijd werd de nieuwe Muntwet ingevoerd, die een randschrift verplicht stelde. „Dat diende ter beveiliging”, vertelt woordvoerder Tobias Oudejans van De Nederlandsche Bank. De munten waren destijds nog van zilver. „Je kunt je voorstellen dat je snel een berg zilver hebt, als je van elke munt die je in handen krijgt een flinter schraapt. Het randschrift voorkwam dat je dit ongemerkt kon doen, want het schrapen werd zichtbaar.”

Volgens woordvoerder Simone Boitelle van het ministerie van Financiën wilde Nederland in 1816 met de spreuk de nieuw verworven onafhankelijkheid van de Fransen vieren. ‘God zij met ons’ was namelijk tot 1795 in het Latijn te lezen op de munten uit de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Toen de Franse troepen de Republiek bezetten kwam daar een eind aan. De Nederlandse vertaling, bedacht door de prominente wis- en natuurkundige Jan Hendrik van Swinden, vierde dus het bestaansrecht van Nederland.

Gerrit Zalm (minister van Financiën toen de euro werd ingevoerd) koos er traditiegetrouw voor de bijna tweehonderd jaar oude spreuk op het twee-euromuntstuk te handhaven. De tekst kwam er echter niet zonder strijd. Linkse partijen waren principieel tegen. In 2001 zei het Humanistisch Verbond tegen dagblad Trouw: „Door het bestaan van God uit te dragen, handelt de regering in strijd met de in de Grondwet verankerde scheiding tussen kerk en staat. Een God waar veel Nederlanders niet in geloven, hoort in humanistische ogen niet thuis op de nationale munt.” Maar minister Zalm deed hard zijn best voor het stukje historie, en wist God toch op de munt te houden.

Maite Vermeulen

Rectificatie / Gerectificeerd

correcties en aanvullingen

Jongetje

In de Next Question van woensdag 15 juli (pagina 2) staat dat Lieven Heeremans, die de vraag stelde, een meisje is. Hij wijst ons er echter op van het mannelijke geslacht te zijn.

    • Maite Vermeulen