Steun van Amerika

De militaire coup in Honduras van eind vorige maand staat in een lange Latijns-Amerikaanse traditie. Het scenario is in de twintigste eeuw talloze keren herhaald: socialistische leider is kritisch over de Verenigde Staten, werkt zich politiek in de nesten en wordt door het leger vermoord of het land uit gejaagd, al dan niet met Amerikaanse steun.

Het bekendste voorbeeld is de coup d’etat in Chili van 1973, toen de socialistische president van Chili, Salvador Allende, ten val werd gebracht bij een door de CIA georkestreerde coup. De Amerikaanse regering was tot in detail op de hoogte van de coup en de moordcampagne die daarop volgde. Dat blijkt uit de geheime documenten die de regering van president Bill Clinton in 1999 openbaar maakte na de arrestatie van Augusto Pinochet, de dictator die Chili van 1973 tot 1990 met harde hand leidde.

De Amerikaanse regering probeerde eerst president Eduardo Frei over te halen een militaire coup te steunen, die moest voorkomen dat Allende president werd. Toen hij weigerde, gooide president Nixon het over een andere boeg. Hij stuurde op 15 september 1970 een brief naar CIA-directeur Richard Helms, met de opdracht: „Laat de economie het uitschreeuwen om te voorkomen dat Allende aan de macht komt of om hem uit het zadel te werpen.”

De Amerikaanse regering wist precies op welke dag de coup zou worden uitgevoerd. In de maanden eraan voorafgaand was er druk telexverkeer tussen CIA-agenten in Santiago en Washington omdat de coupplegers de datum steeds wijzigden. In andere telexen noemt de CIA generaal Prats, vertrouweling van Allende en minister van Binnenlandse Zaken, een probleem. „De enige manier om Prats en andere generaals kwijt te raken lijkt ontvoering of moord te zijn”, aldus het CIA-verslag.

Uiteindelijk vond de coup plaats op 11 september 1973. Toen de rook was opgetrokken was Allende dood en generaal Pinochet de nieuwe sterke man. Tijdens de militaire dictatuur kwamen drieduizend mensen om. Ruim 200.000 werden gemarteld. Tekenend voor de Amerikaanse instemming was dat de junta net na de coup de VS om mankracht vroeg voor de concentratiekampen.

Ook in Honduras worden de VS beschuldigd van inmenging, maar dat lijkt vooralsnog niet het geval. Integendeel. De Amerikaanse ambassade was wel op de hoogte van de coupplannen, maar ze hebben juist geprobeerd die te voorkomen.

toon beemsterboer