Robots verslaan filmsterren in blockbusterseizoen

De zomer is goed voor zo’n 40 procent van de jaaromzet van Hollywood. Sterke merken, zoals Harry Potter, verdienen goed. Filmsterren blijven achter.

De zomer is blockbusterseizoen, goed voor zo’n 40 procent van de omzet van de filmstudio’s. Wie loopt dit jaar met de buit weg? De kleine tovenaar, de vecht- of ombouwrobots, de gangster met gleufhoed of toch die Oostenrijker met het gebleekte sterretje?

Wat deze zomer vooral opvalt, schreef de Los Angeles Times onlangs, is dat de grootste hits films zonder echte sterren zijn. Lange tijd was Up, de nieuwe film van het succesvolle Pixar, de succesvolste zomerfilm van 2009 in de VS: een animatiefilm waarvoor zelfs geen grote namen zijn ingeschakeld om de stemmen in te spreken. Die toppositie is nu (ondanks desastreuze recensies) overgenomen door robotfilm Transformers: Revenge of the Fallen, met Shia LaBeouf en Megan Fox: geen namen waar het publiek voor naar de bioscoop rent. Toch staat de teller van de Transformerfilm volgens Box Office Mojo wereldwijd al op 700 miljoen dollar.

En de verrassingshit van deze zomer, de mannenkomedie The Hangover, die ook in Nederland goed voor volle zalen is, stelt het eveneens zonder filmsterren. The Hangover is naar de maatstaven van Hollywood een kleine film met een budget van 35 miljoen dollar; een beetje filmster kost al gauw 20 miljoen dollar voor een hoofdrol. De film heeft tot nu toe naar schatting 180 miljoen dollar opgebracht. Reden voor zakenblad Forbes om de lezers te adviseren te investeren in studio’s met bewezen expertise in ‘midsize films’. Opmerkelijk is ook dat een typische mannenfilm als The Hangover , over een uit de hand gelopen nachtje stappen, ook vrouwen aanspreekt. Bijna de helft van de bezoekers in de VS was vrouw.

Films die het wel van hun star power moeten hebben doen het een stuk minder goed. Dat geldt voor The Taking of Pelham 1 2 3 (John Travolta en Denzel Washington), State of Play (Russel Crowe) en Duplicity (Julia Roberts). De gangsterfilm Public Enemies (Johnny Depp), die pas eind deze maand in Nederland uitkomt, doet het niet meer dan redelijk.

De commerciële waarde van een sterk merk (‘franchise’) zoals Transformers of Star Trek blijkt, mits doeltreffend gebruikt, de waarde van een grote filmster ver te overtreffen. Dat geldt in nog sterkere mate voor de nieuwe Harry Potter-film die deze week uitkomt, een perfect voorbeeld van wat in Hollywoodjargon ‘transmedia storytelling‘ heet: een gekoesterd merk dat in alle denkbare media kan worden ingezet.

Het besluit van de Academy for Motion Picture Arts and Sciences om de categorie voor Beste Film bij de Oscars uit te breiden van vijf naar tien nominaties is dus niet zonder symboliek; de categorieën Beste Acteur en Beste Actrice blijven gelijk, met ieder vijf nominaties. Komend jaar staan er meer films dan sterren in de schijnwerpers.