Portret van mensen op een keerpunt

Dochter Joséphine (Mati Diop) en vader Lionel (Alex Descas) in 35 Rhums Scene uit de film 35 Rhums (2009) Foto: Cineart Cineart

35 Rhums. Regie: Claire Denis. Met: Alex Descas, Mati Diop.In: 6 bioscopen****

Een trein rijdt richting Parijs. We zien een labyrintisch spooremplacement. Sporen komen bij elkaar, wijken weer uit en verdwijnen uit zicht. De Franse cineast Claire Denis gebruikt het spoor als metafoor voor haar verhaal over vier mensen in een flatgebouw in een buitenwijk van Parijs: vader, dochter, buurman en buurvrouw.

Het spoortraject lijkt op het eerste gezicht chaotisch, net zoals het leven van machinist Lionel en zijn dochter Joséphine. Overdag leiden ze hun eigen leven, maar ’s avonds raken hun levens elkaar weer, dan zijn ze weer samen. Elke avond eten ze samen. Je voelt de genegenheid tussen de twee. Je ziet het aan de vertrouwdheid waarmee ze samen in de keuken staan of hun liefdevolle, woordloze omhelzing. Soms verliest Denis haar gave om subtiel te laten zien hoe hun verhouding in elkaar steekt. Zo laat ze een close-up zien van de ineengestrengelde handen van vader en dochter. In een film die verder vrijwel alles impliciet laat is dit al te veel.

Lionel rijdt elke dag een vaste route. Dat zo’n routine niet alleen geestdodend is, maar ook een prettig houvast geeft, bewijst het verhaal van een collega die met pensioen gaat. Zodra deze niets meer omhanden heeft, gaat hij zijn baan erg missen. Lionel voelt dat zijn leven ook op het punt van veranderen staat. Zijn dochter is volwassen en er zal een moment komen waarop ze het huis verlaat. Joséphine probeert, op haar beurt, deze realiteit te ontkennen.

35 Rhums gaat over loslaten. Lionel en Joséphine moeten elkaar loslaten, hoe moeilijk dit ook is. De jonge overbuurman Noé, die geduldig wacht op een teken van liefde van Joséphine, moet loslaten: hij woont nog steeds in het appartement van zijn overleden ouders. Buurvrouw Gabrielle moet accepteren dat het nooit meer wat wordt met Lionel, haar ex-vriend.

In een sleutelscène bezoeken de vier flatbewoners een café en worden zowel hun verhoudingen mooi geschetst als de onvermijdelijke veranderingen die op til staan. De eigenaresse zet het lied Nightshift van The Commodores op, een echt ‘slijpnummer’. Lionel danst met zijn dochter, maar staat dan zijn plaats af aan Noé. Hij beseft de symboliek hiervan en observeert de twee melancholiek.

Denis laat in deze psychologische film veel in het midden. Het camerawerk is vanaf de schouder, maar dan wel met een camera die weinig beweegt Een aantal scènes vormen een rare stijlbreuk. Zo is Josephine’s antropologieles plotseling wel erg didactisch.

In een andere scène bezoeken Lionel en Joséphine een tante in het Duitse Lübeck, gespeeld door Ingrid Caven, bekend van de films van Fassbinder. In wat waarschijnlijk Denis’ ode aan Fassbinder is, worden de kleuren opeens feller (à la Fassbinder) en vormt het gestileerde acteren van Caven een groot contrast met het ingehouden spel van de anderen. Denis is hier eventjes het spoor bijster in wat verder een mooi portret is van mensen die op een kruispunt staan in hun leven.