Een T-shirt met een ingebouwde routeplanner

Vanavond opent het festival 5daysoff met een liveshow over ‘wearables’.

Maar gaan we echt deze ‘elektronische kleding’ dragen die je niet kan wassen?

Onder: het ontwerp 'Enleon and Skwrath' van Joanna Berzowska. Trend: kleding met technische snufjes

Een sweater met alle headlines van Google News. Een shirt dat van kleur verandert als je vriendje zich thuis in bed omdraait. Een jurk met RFID streepjescodes, die voorbijgangers met hun telefoon kunnen scannen om een persoonlijke boodschap te ontvangen.

De combinatie van kleding en technologie gaat inmiddels verder dan een T-shirt met een lichtgevende equalizer (een lichtgevende afbeelding die reageert op geluid). De technologische kleding – wearable technology genaamd – van nu is hip, prikkelend en interactief. Bovengenoemde ontwerpen bestaan al, al zijn ze nog niet commercieel verkrijgbaar. Maar daar gaat op korte termijn verandering in komen, als het aan de New Yorkse ontwerpster Sabine Seymour ligt. „De creatieve hausse op het gebied van wearable technology, vanaf 1995, hebben we nu zo’n beetje achter de rug,” zegt zij. „Binnen enkele jaren krijgen we de commerciële explosie.”

Seymour heeft sinds 1998 haar eigen bedrijf Moondial, dat tegenwoordig gevestigd is in Wenen. Pas kwam haar boek Fashionable Technology uit, waarin Seymour een overzicht geeft van de nieuwste ontwikkelingen in haar vakgebied. Wearables moeten de nieuwe vorm van expressie worden, en een koppeling gaan vormen tussen de wereld tussen het internet (online) en het ‘gewone’ leven (offline).

De toepassingen zijn niet nieuw, maar combinaties van bestaande technologieën. Een draadloze koppeling van mobiel internet naar de lampjes in het textiel legt hiervoor de basis, een trilsensor kan een extra effect meegeven. En dan zijn er nog allerlei sensoren mogelijk, die er bijvoorbeeld voor zorgen dat bij wind de zonnebloemen op je shirt beginnen de dwarrelen of bij stijgende temperatuur de kleur van je shirt ‘koeler’ wordt.

De bakermat van de wearable technology ligt in het medialab van het Amerikaanse Massachusetts institute of technology (MIT). Maggie Orth ontwierp daar in 1995 een ‘firefly dress’. Die bevatte een aantal LED-lampjes. Bij beweging kwamen twee lagen geleidend materiaal in contact, waardoor de lampjes brandden.

„Ook toen waren de ontwerpen nog meer technologie dan mode”, blikt Seymour terug. „Tegenwoordig zijn de lampjes en sensoren voor onder meer temperatuur, druk en geur volledig in de stof verweven. Bovendien is het accent verschoven van de techniek naar het ontwerp van de kleding. Vandaar dat ik nu liever spreek van fashionable technology.”

Naast een sterk groeiende scene van individuele ontwerpers en kunstenaars houden ook gerenommeerde instellingen als Philips Research zich bezig met wearable technology. Het Eindhovense bedrijf introduceerde in 2006 met veel bombarie het merk Lumalive, kleding met minu-scule ingebouwde LED-lampjes, die allerlei bewegende kleurenpatronen kunnen laten zien.

Vanaf 2007 werd het opvallend stil rond Lumalive. De consument bleek nog niet klaar voor kleding met wild flikkerende teksten en bewegende kleurenpatronen. „Lumalive bestaat nog steeds”, legt commercieel directeur Lumalive Gerrit-Willem Prins uit, „alleen hebben we ons op een kleinere markt gericht, de promotiewereld.”

Op die markt, waar opvallen meer loont dan bij de nog altijd wat schuchtere en nuchtere consumenten, ontwikkelde Philips haar technologie door. De persoon die de kleding draagt kan via een apparaatje zo groot als een iPod de zelf op een laptop gecomponeerde patronen downloaden. Bovendien kunnen die beelden met meerdere mensen gesynchroniseerd worden, waardoor je met een team één beeld uitzendt. Uiteindelijk hoopt Philips de consument er later alsnog voor warm te krijgen. Prins zou het in elk geval niet verbazen als straks iedereen met een vorm van wearable technology rondloopt. „Het is toch de volgende dimensie van kleding. Mensen willen zich graag uitdrukken.”

Of het zo’n vaart zal lopen weet Susanne Jaschko nog niet zo net. Jaschko is curator van de tentoonstelling Wearables, die vanavond met een show het kunst- en dancefestival 5daysoff in Amsterdam opent. Ze is gespecialiseerd in publieke en moderne kunst, en digitale cultuur. „De tentoonstelling biedt een blik op de toekomst, maar wel die van een kleine groep excentriekelingen. Een mooi voorbeeld is de Vanity Ring, ontworpen door Duitser Markus Kison, die jouw aantal googlehits weergeeft. Niet iets waar iedereen op kickt. In het straatbeeld zie ik wearable technology de komende tien jaar nog niet verschijnen. Maar wie weet wat er daarna gebeurt.”

Naast de gadgetachtige ontwerpen die op de tentoonstelling en in het boek van Seymour te zien zijn, werkt Moondial ook aan een behoorlijk aantal serieuze toepassingen, onder meer samen met Nike en Philips. Seymour doet er – beducht als ze is voor concurrenten – wat schimmig over, maar er zijn al toepassingen in de sport en security. Het gaat daarbij vooral om het inbouwen van muziek-, meet- en signaleringsapparatuur in kleding. Ook kunnen bijvoorbeeld blinden gebaat zijn bij een draagbaar ingebouwd gps-systeem.

Jaschko ziet nog een ander obstakel voor de grote doorbraak van wearables: de meeste technologische kledingstukken zijn niet gemakkelijk wasbaar. Oplossingen hiervoor zijn eenvoudig loskoppelbare apparaatjes, maar dat laat nog steeds wat te wensen over.

Het gebruiksgemak en de functionaliteit zullen centraal staan, denkt ook Lumalive directeur Prins. „Tieners kunnen straks allemaal die ene coole verkleurende rugzak willen hebben, maar hun ouders komen pas met geld over de brug als de tas ook veilig is.”

Een andere factor van belang is de modewereld, die lange tijd sceptisch stond ten opzichte van technologische snufjes. Jonge ontwerpers waren bang dat ze de techniek niet zouden snappen en de bekende ontwerpers zagen wearable technology niet als interessante aanvulling. Daar lijkt langzaam verandering in te komen. Seymour: „Modehuizen als Louis Vuitton hebben al interesse getoond. En als je ziet wat Karl Lagerfeld doet: hij integreert zakken voor iPods en andere snufjes in zijn ontwerpen. Niet hightech, maar hij brengt de technologie wel de catwalk op. Als zulke toonaangevende figuren die lijn voortzetten, kan het ineens heel hard gaan.”

De opening van 5 days off vindt vanavond plaats in de Melkweg Max, Amsterdam. Dan is de liveshow Wearable Technology – Powered Art and Fashion te zien. Aanvang 20.00 uur, entree gratis. www.5daysoff.nl

    • Jop de Vrieze