Uitvindingen kun je afdwingen

Philips verandert van een elektronicaproducent naar een bedrijf dat de meeste omzet heeft in de medische sector. De drijvende kracht is de strategische handel in octrooien en uitvindingen.

Vanuit zijn kantoor aan de rand van de High Tech Campus ziet Ruud Peters de mooiste vergezichten. Peters, 57 jaar en directeur van de Philips afdeling Intellectual Property & Standards (IP&S), kijkt graag vooruit: zijn afdeling speelt een dominante rol bij nieuwe bedrijfsovernames. Philips wil weg uit de conjunctuurgevoelige markt voor consumentenelektronica en is al een aantal jaren bezig zijn pijlen te richten op de medische sector. In dat kader deed het bedrijf een lange reeks aankopen van nieuwe bedrijven. Gisteren werd duidelijk dat de omzet van de divisie Healthcare voor het eerst groter is die van Consumer Lifestyle.

Maar de veranderingen van Philips zijn nog beter zichtbaar in de uitvindingen en licenties die het het technologiebedrijf beheert. Philips is met in totaal 55.000 octrooien een van de grootste uitvinders ter wereld. In 2003 zaten de meeste uitvindingen nog in de consumentenhoek, vijf jaar later is het zwaartepunt verlegd naar de medische sector.

Hoe kon Philips zijn portfolio zo snel aanpassen?

„Vroeger werkten we vrij simpel: als er eens iets leuks uit het lab rolde, gingen wij daarna kijken of we er iets mee konden doen. Nu is de volgorde omgedraaid: we bepalen eerst wat de strategie is en dan onderzoeken we welke technologieën en uitvindingen daarvoor nodig zijn. Vervolgens kijk je of we dat zelf in huis hebben, of dat we het elders moeten halen. Zo bepalen we ook welke programmaverschuivingen en capaciteiten nodig zijn bij onze researchafdelingen.”

Dat geeft toch nog geen garantie op een nieuwe uitvinding?

„Toch is de kans dat je een uitvinding uiteindelijk wel krijgt een stuk groter dan als je niets doet. Het verschil is significant. Vandaar dat ook andere bedrijven, met name in Japan, deze manier van werken over beginnen te nemen.”

Welke rol speelden de octrooien bij de lange rij recente overnames?

„Bij elke overname speelt intellectueeleigendomsrecht een belangrijke rol. We richten ons op de nieuwe gebieden waarin we actief willen zijn. Als we ‘witte vlekken’ constateren in onze portfolio – uitvindingen die we niet zelf kunnen doen – gaan we op zoek. We bepalen zo welke firma’s op het radarscherm verschijnen als potentiële overnamekandidaten. Tijdens de due diligence-fase van de acquisitie doen we onderzoek naar de octrooien, om te kijken of de rechten voldoende beschermd zijn.” 

Wat leveren de octrooirechten op voor Philips?

De laatste keer dat we het over de cash benifits van licenties gemeld hebben, ging het om 400 tot 500 miljoen euro per jaar. Maar de handel in kennis levert minstens zo veel op aan bedrijfsvoordeel. Patenten en intellectueeleigendomsrechten kun je namelijk ook als ruilmiddel gebruiken om kennis uit te wisselen met bedrijven die interessante technologie in huis hebben. Of om betere voorwaarden af te dwingen bij klanten of toeleveranciers die jouw techniek nodig hebben om te leveren aan derden. Niet alleen in ruil voor geld, maar ook om meer zaken te doen. We zijn in die zin een ondersteunende tak voor de overige divisies. De kennishandel is volwassen geworden. We maken daarom gebruik van tussenhandelaren. Want als ik met het bordje Philips op mijn voorhoofd bij een bedrijf of een universiteit binnenwandel en zeg dat ik geïnteresseerd ben, schiet de prijs omhoog.”

Zijn er bedrijven waarmee de strategie van Philips te vergelijk valt?”

„Ik denk dat we redelijk uniek zijn, maar ik zie wel dat ons voorbeeld gevold wordt. Bedrijven als Procter & Gamble of IBM weten verhoudingsgewijs ook veel uit hun octrooirechten te halen.”

Welke rol speelt standaardisatie bij het doen van nieuwe uitvindingen?

In de technologie moet je afspraken maken met andere bedrijven om de markt sneller te laten groeien de innovatie leidend te maken. Denk aan Blu-ray, dat mede dankzij onze optische technologie nu standaard is.”

Philips heeft een paar harde lessen geleerd: Video 2000, dat van VHS...

Peters onderbreekt: „Ja, daar haal je weer oude koeien uit de sloot. Maar we zijn slimmer geworden. We begrijpen dat je niet als enige een wereldwijde markt kunt ontwikkelen. Daar neemt de markt geen genoegen mee. Zeker in de consumentenelektronica moet je meerdere aanbieders hebben. De financiële risico’s zijn bovendien veel te groot als je faalt.”

    • Marc Hijink