Geert Wilders de econoom heeft nog veel te leren

De PVV-plannen om de crisis te bestrijden zijn op zichzelf niet onverstandig.

Alleen zal geld uitdelen en belastingen verlagen maar in beperkte mate helpen.

Bij het bestrijden van de crisis komen politici de komende jaren nog voor veel lastige dilemma’s te staan. Moet er worden bezuinigd en zo ja, waarop? Hoe kan de economie effectief worden gestimuleerd? De mening van de Partij voor de Vrijheid (PVV) hierover is zeer relevant. Afgaande op de huidige peilingen en de recente verkiezingsuitslag voor het Europees Parlement zou deze partij immers een machtsfactor van betekenis kunnen worden.

In een column op de website stopdecrisis.nl heeft PVV-leider Geert Wilders de voorstellen van zijn partij uiteengezet. Wilders’ analyse is eenvoudig: 1. de overheid besteedt een deel van haar geld niet effectief en/of aan de verkeerde zaken (Vogelaar-wijken, ontwikkelingssamenwerking, et cetera). 2. burgers geven veel minder geld uit dan vorig jaar, waardoor de economie krimpt en de werkloosheid oploopt. De oplossing ligt dan ook voor de hand: de overheid bezuinigt op de genoemde zaken en geeft het uitgespaarde geld terug aan de burger. Daarmee worden de bestedingen gestimuleerd en zal de werkloosheid afnemen.

Wilders wil het geld teruggeven aan de burger door de tweede schijf van de loon- en inkomstenbelasting te verlagen en door alle volwassenen eenmalig een cheque van 400 euro te geven. De stelling van de PVV-leider dat de overheid moet bezuinigen op die gebieden waar zij geen rol behoort te hebben en dat geld vervolgens terug laten vloeien naar de burger kan (vanuit liberaal oogpunt) onverkort worden onderschreven.

De voorstellen van Wilders zullen echter niet of nauwelijks bijdragen aan het door hem voorgestane doel: het stimuleren van de consumentenbestedingen. Ten eerste de cheque. Als mensen een eenmalig extraatje krijgen, zullen ze dat over het algemeen niet uitgeven maar juist opzij zetten voor later, zeker als hun toekomstige inkomsten onzeker zijn – wat door de kredietcrisis uiteraard voor velen het geval is. Mensen stemmen hun uitgaven namelijk af op hun inkomsten op de lange termijn. Deze theorie, in 1957 ontwikkeld door de Nobelprijswinnaar Milton Friedman, staat bekend als permanente inkomens theorie.

Dat Friedmans stelling meer is dan theorie hebben we vorig jaar in de Verenigde Staten kunnen zien. Daar werd door de regering, als onderdeel van de Economic Stimulus Act, meer dan 100 miljard cash aan Amerikaanse burgers verstrekt. Het doel van dit plan was, net als nu bij de PVV, de consumentenbestedingen te stimuleren. Dit lukte echter geenszins: de Amerikanen hielden, in deze onzekere tijden, wijselijk de hand op de knip.

Het plan voor de belastingverlaging lijkt volgens de theorie van Friedman zinniger. Dat voorziet immers in een permanente verhoging van het besteedbaar inkomen en consumenten zullen hun bestedingen daarop aanpassen. Als consumenten meer uitgeven, helpt dat de Nederlandse economie slechts in beperkte mate. Dat komt door het open karakter van onze economie. Het Centraal Bureau voor de Statistiek becijferde onlangs dat de import van goederen en diensten maar liefst 68 procent van ons bruto binnenlands product (bbp) beslaat. Dat betekent dat voor iedere euro die mensen uitgeven meer dan tweederde naar het buitenland verdwijnt. Omgekeerd verkopen Nederlanders ook veel aan het buitenland. Onze export bedraagt meer dan driekwart van het bbp. Een en ander houdt in dat Nederland heeft geprofiteerd van stimuleringsmaatregelen die handelspartners als Duitsland en de Verenigde Staten hebben getroffen terwijl eigen maatregelen slechts beperkt effectief zijn.

De voorstellen van de PVV zullen dus de Nederlandse economie nauwelijks stimuleren en dus niet bijdragen aan het bestrijden van de recessie. De plannen zijn op zichzelf niet onverstandig. Het snijden in onnodige of onzinnige uitgaven verdient steun. De opbrengst daarvan kan echter beter worden aangewend om het torenhoge begrotingstekort terug te dringen. En daar hoor je de PVV niet of nauwelijks over.

Frans de Graaf is wetenschappelijk medewerker van de Prof.mr. B.M. Teldersstichting, het wetenschappelijk bureau ten behoeve van het liberalisme en de VVD.

    • Frans de Graaf