Ongekend offensief door kartel Mexico

De strijd tussen de Mexicaanse overheid en de machtige drugskartels in het land bereikte dit weekeinde een nieuw escalatieniveau.

De criminele organisatie La Familia Michoacana heeft dit weekeinde de arrestatie gewroken van een van haar hoogste leiders met een ongekende golf aanvallen op de federale politie en het Mexicaanse leger.

Minuten nadat het Familia-kopstuk Arnaldo Rueda Media, alias La Minsa (Maïsmeel), zaterdag rond 5 uur ‘s ochtends werd opgepakt in Morelia kwamen zijn kompanen in actie. Met vuurwapens en fragmentatiegranaten vielen ze het politiebureau aan waar hun leider vastzat. Agenten wisten de aanval af te slaan, waarna La Minsa onder zware bewaking naar Mexico-Stad werd gevlogen.

Later die ochtend viel de Familia nog meer politiebureaus aan. Niet alleen in Morelia, de hoofdstad van hun bolwerk Michoacán, maar ook elders in die deelstaat en twee aangrenzende staten, Guerrero en Guanajuato. Een hotel waar agenten verbleven werd beschoten en ‘s middags werd een militair konvooi op de snelweg naar de Pacifische kust in een hinderlaag gelokt en onder vuur genomen. Aan het eind van de dag waren bij in totaal veertien aanslagen in acht steden en dorpen vijf agenten en twee militairen gedood.

De reeks aanslagen betekent een nieuwe escalatie in de oorlog tussen de Mexicaanse staat en de misdaadbendes in het land. Direct na zijn aantreden, eind 2006, besloot president Felipe Calderón het leger af te sturen op de steeds machtigere drugskartels. Bij geweld tussen de bendes onderling en bij hun strijd met leger en politie vielen vorig jaar ruim 6.000 doden. Voor dit jaar staat de teller op ruim 3.500, waarvan bijna 200 in Michoacán.

De thuisstaat van president Calderón is daarmee zeker niet de gewelddadigste van het land – dat zijn de staten aan de noordgrens met de Verenigde Staten. Evenmin is de Familia het rijkste of machtigste drugskartel van het land. Wat haar vooral kenmerkt is dat ze het gebied waar ze opereert op ongekende wijze onder haar controle heeft weten te brengen. En nu de regering de afgelopen maanden enkele succes wist te boeken tegen de bende, wendt ze deze macht aan om zich steeds brutaler en gewelddadiger op te stellen.

De bende beheerst in Michoacán de smokkelroutes voor drugs Zuid-Amerikaanse cocaïne en lokaal geproduceerde meta-amfetamine, marihuana en heroïne. Ook controleert ze in toenemende mate de prostitutie, de cd- en dvd-piraterij, de handel in wapens en drugs en de bloeiende Mexicaanse ontvoeringsindustrie. Via afpersing heeft ze daarnaast belangen weten te verwerven in legale sectoren van de economie zoals de horeca en pompstations.

Die belangen beschermt de maffiaclub niet alleen met de inzet van een zwaarbewapend legertje huurmoordenaars. Ook is ze er de afgelopen jaren in geslaagd een parallelle machtsstructuur op te zetten door bondgenoten te kopen in het openbaar bestuur in de grote steden en op het platteland. Volgens de federale autoriteiten heeft de Familie in zeker de helft van gemeentes feitelijk de macht. Afgelopen mei arresteerde het leger een twintigtal hoge ambtenaren en bestuurders op verdenking van banden met de maffia.

    • Merijn de Waal