Eerst zien en dan geloven

Door de recessie zien wereldleiders elkaar vaker en in meer gremia dan ooit. In april kwamen de grootste economische machten (G20) in Londen bijeen om zich te buigen over de kredietcrisis. In juli verzamelden Brazilië, Rusland, India en China (BRIC) zich in Jekaterinenburg om los van het Westen te overleggen. Vorige week waren ze, onder leiding van de oude industrienaties (G8), weer samen in L’Aquila.

Premier Berlusconi van Italië, de gastheer, mocht tevreden zijn. De top verliep zonder noemenswaardige problemen. De slachtoffers van de aardbeving, met wie hij solidair wilde zijn, hielden zich in hun tentenkampen gedeisd. En Berlusconi zelf werd er als normaal staatsman bejegend en dus even niet als onbeheerste rokkenjager of seksuele machtswellusteling.

Klimaatbeheersing en ontwikkelingssamenwerking waren de belangrijkste onderwerpen op de G8 in Italië. De afspraken daarover getuigden van goede wil.

In 2050 mag de temperatuur met niet meer dan 2 graden zijn opgelopen en moet de uitstoot van broeikasgassen met maar liefst 80 procent zijn gereduceerd. Hiermee hebben de G8 hun intenties voor de klimaattop in december in Kopenhagen vastgelegd. Vooral het feit dat president Obama van de Verenigde Staten zich hierachter heeft geschaard, heeft politieke betekenis. Zijn voorganger Bush liet het vraagstuk ‘global warming’ op zijn beloop.

Maar daarmee is vooralsnog het meeste wel gezegd. Buiten de G8, waar economische groei een belangrijke voorwaarde is voor sociale en politieke stabiliteit, wordt de beperking van de CO2-emissies minder urgent gevonden.

Hetzelfde kan worden gezegd over het ontwikkelingsbeleid, waarover de regeringsleiders van de G8 het in principe eens werden. Er is ongeveer 20 miljard dollar bij elkaar gesprokkeld. Het geld is niet bestemd voor directe voedselhulp, maar voor programma’s om de landbouw en veeteelt in de derde wereld structureler en duurzamer te ontwikkelen. Dit bedrag viel hoger uit dan verwacht. Maar, zoals vaker als de G8 collecteert, blijft de vraag of het toegezegde geld ook daadwerkelijk wordt geleverd en of het via een omweg niet uit een al bestaande pot komt.

Ook op andere punten moet blijken hoelang de consensus standhoudt. President Medvedev van Rusland bijvoorbeeld begon in L’Aquila ineens wat af te dingen op de nucleaire wapenbeheersingsafspraken die hij eerder vorige week in Moskou met Obama in de steigers had gezet. Of de gemeenschappelijke veroordeling van de repressie in Iran en het Amerikaanse ultimatum voor de atoomplannen van Teheran na de zomer nog vers in het geheugen liggen, is helemaal de vraag. Al is het maar omdat de G20 en de BRIC zo hun eigen belangen en dus ook eigen posities hebben.

Volgend jaar is weer een top van de G8 geagendeerd: in Canada. Het roulatieschema van de gastheren is al tot en met 2018 vastgelegd. Maar de vijftigste bijeenkomst, in 2024, zal de club waarschijnlijk niet halen.

De G8 is nu al meer een reünie voor de mogendheden die in de oude Koude Oorlog domineerden, dan een gespreksgroep die een nieuwe wereld vorm geeft.