Amerikaanse kladjes ook op Nederlands papier

De eerste Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaringen (1776) werden gedrukt op onder meer Zaans papier (Achterpagina, 4 juli). Een expositie in papiermolen De Schoolmeester in Westzaan toont waar het papier vandaan kwam. Als aanvulling het volgende. Vorig jaar deed ik onderzoek naar de kladjes en conceptteksten van deze Verklaring. Het is echter niet eenvoudig om de stamboom van deze teksten te reconstrueren en de gedachtegang te volgen. Opmerkelijk is bijvoorbeeld dat in de Verklaring eerst werd verwezen naar de vanzelfsprekende rechten op leven, vrijheid en eigendom. In de eindversie is dat laatste gewijzigd in `het najagen van geluk`. Dat klonk waarschijnlijk minder platvloers en ook geestdriftiger in revolutionaire tijden.

De in met gas gevulde kisten bewaarde kladjes bevinden zich in het persoonlijk archief van Thomas Jefferson in de Library of Congress. In het papier is het watermerk LvG te zien dat verwijst naar de beroemdste papiermaker uit de Republiek, Lubbertus van Gerrevink. Hij beschermde het veel nagemaakte kwaliteitswatermerk via juridische procedures, o.a. tegen zijn eigen familie. Eind zeventiende eeuw kocht hij de twee papiermolens in Egmond aan de Hoef die hij na een brand in 1711 uit de as deed herrijzen onder de naam `De Vogel Phoenix`. Na zijn dood zetten twee zoons het bedrijf voort. Het is dus zeer waarschijnlijk dat Jefferson zijn `first ideas` schreef op papier afkomstig uit Egmond. Daar stond tot begin negentiende eeuw eenzelfde papiermolen met droogschuren als nu nog te zien is in Westzaan.