Weer een nieuwe buitenpost erbij in bezet gebied

De Amerikaanse regering eist dat Israël de bouw in bezet gebied stillegt. Jeruzalem wil niet, en overal rijden bulldozers af en aan. ‘In het noorden is nog ruimte genoeg.’

Kolonisten in Havat Gilad. „God gaf het land aan de joden”, aldus rabbijn Yaakov Savir. Foto AFP TO GO WITH AFP STORY BY PATRICK MOSER Jewish settlers gather inside a Yeshiva (religious school) in the Havat Gilad illegal outpost, west of the occupied West Bank city of Nablus, on May 27, 2009. For rabbi Yaakov Savir, pressure from the international community to halt settlement building in the occupied West Bank is absurd, since he believes God gave the land to the Jewish people and Palestinians living there should relocate somewhere else. AFP PHOTO/JONATHAN NACKSTRAND AFP

Langs de provinciale weg die bergop naar de joodse nederzetting Psagot leidt, op de bezette Westelijke Jordaanoever, staat een opvallend houten gebouwtje. ‘Het huis van Obama’, is er in het Hebreeuws op gekalkt. De Israëlische vlag wappert op het dak. Een bord attendeert bezoekers op het avondgebed: half acht. Drie jongens van een jaar of zeventien komen naar buiten, wat slonzig gekleed, een gebreid keppeltje op het hoofd. „Dit is vanaf nu onze plek”, zegt Michael. „We hebben het recht om hier te wonen, we laten ons door niemand wegjagen. We beginnen met één huis, en bouwen zo verder.”

Michael, Oded en Jonathan komen uit nederzettingen uit de omgeving. Ze hebben T-shirts aan met de beeltenis van Meir Kahane, de vermoorde leider van de wegens racisme verboden Kach-beweging. In het zelfgebouwde huisje liggen matrassen en tassen met eten. Elektriciteit is al aangelegd. De vrienden roken een waterpijp en hangen de hele dag wat rond. „Het fort moet bewaakt worden.” Het Israëlische leger heeft het huis al twee keer gesloopt. „Maar we zijn steeds teruggekomen. Nu laten ze ons verder met rust.”

De vrienden hebben nog geen naam bedacht. Ze willen iets dat verwijst naar de Amerikaanse president Barack Obama, of naar Jonathan Pollard, die in de VS een levenslange celstraf uitzit wegens spionage voor Israël. Wat de naam ook wordt, weggaan doen de jongeren niet. „We stichten hier een nederzetting zodat Obama leert dat hij zich niet moet bemoeien met onze zaken.”

Zo is weer een nieuwe ‘buitenpost’ of ‘wilde nederzetting’ geboren op de Westelijke Jordaanoever. Eén dag rondrijden in het gebied leert: de bouw gaat onverminderd voort. Waar je ook komt, hijskranen en bulldozers rijden af en aan. Steden als Givat Ze’ev, Ma’ale Adumim, Ariel en Adam breiden snel uit. Ondanks de oproep van de Verenigde Staten tot bevriezing, ondanks de veroordeling door de Europese Unie, en ondanks de suggestie van de Israëlische minister Barak (Defensie) dat Israël de bouw tijdelijk zou bevriezen.

De bezwaren van de internationale gemeenschap tegen de Israëlische nederzettingenpolitiek groeien. Volgens de VS, de Europese Unie en Rusland ondermijnt de bouw in bezet gebied de stichting van een Palestijnse staat, en daarmee de kansen op vrede tussen Israël en de Palestijnen. De nederzettingen in Oost-Jeruzalem en de Westelijke Jordaanoever staan immers op Palestijnse gebied gebied dat in 1967 door Israël is veroverd.

Hoewel de Israëlische regering van premier Benjamin Netanyahu zegt te willen streven naar een Palestijnse staat, wil zij de bouw niet stoppen. Likud, Netanyahu’s partij, heeft een sterke aanhang in de kolonistenbeweging. Hetzelfde geldt voor de extreemrechtse partij Yisrael Beiteinu (Israël Ons Huis) van Avigdor Lieberman. Deze week ondertekende de helft van de Likud-fractie een brief aan Netanyahu, waarin de regering werd opgeroepen door te bouwen.

Bevriezing van de bouw in bezet gebied is onmogelijk, zei Netanyahu vorige maand in een toespraak aan de Bar Ilan Universiteit. Kolonisten hebben immers kinderen, en nederzettingen breiden door „natuurlijke groei” uit. Van ontmanteling van nederzettingenblokken kan volgens de Israëlische regering al helemaal geen sprake zijn. Wel zei Netanyahu dat Israël geen nieuwe nederzettingen zou toestaan. Minister Barak zei vorige maand dat Israël een gebaar zou maken. Hij zou 23 illegale ‘wilde nederzettingen’ ontruimen. Dat is nog niet gebeurd.

Sinds 1967 zijn er circa 220 nederzettingen gebouwd in bezet gebied. Het merendeel is bewust gestimuleerd door achtereenvolgende Israëlische regeringen, maken de schrijver Akiva Eldar en de historicus Idith Zerdal duidelijk in hun boek Lords of the Land. Met name minister/premier Ariel Sharon zag grote strategische voordelen voor Israël. De nederzettingen stimuleerden joden zich te vestigen in het gebied waar de religieuze kolonistenbeweging Yesha een bijbels recht op zegt te hebben. Overigens wonen kolonisten soms om religieuze, soms om economische en soms op politieke redenen in bezet gebied.

Inmiddels wonen er tegen de 300.000 kolonisten op de Westelijke Jordaanoever en 200.000 in Oost-Jeruzalem temidden van ongeveer 2,5 miljoen Palestijnen. Naast circa 120 door Israël goedgekeurde nederzettingen zijn er zo’n honderd ‘buitenposten’, die volgens het Israëlisch recht illegaal zijn. Ze beginnen meestal met een of meer caravans, net als ‘het Huis van Obama’. Daarna groeien ze, doorgaans ongestoord. Volgens het internationaal recht zijn álle nederzettingen illegaal.

De nederzetting Psagot ligt hoog op een heuvel, tegen de Palestijnse stad Ramallah aan. De veiligheidsmuur tussen Israël en de Palestijnse gebieden maakt verkeer tussen Psagot en Ramallah onmogelijk. Psagot groeit, zegt burgemeester Avi Roeh monter in zijn kantoor. In de straat waar het gemeentehuis staat, worden nieuwe appartementencomplexen gebouwd. Er wonen meer dan drieduizend mensen, ieder jaar groeit Psagot meer dan 6 procent.

Hoe kan dat? Is dat de „natuurlijke groei”, waar Netanyahu het over had? Roeh glimlacht. „Nee, lang niet alleen. Er komen mensen uit heel Israël hier wonen. En dit jaar verwelkomen we weer Amerikanen, Polen, Fransen en Zuid-Afrikanen.” Gegevens van het Israëlische Centraal Bureau voor de Statistiek, die persbureau Associated Press onlangs publiceerde, laten zien dat meer dan eenderde van de nieuwe kolonisten uit Israël of het buitenland komt.

De Israëlische regering lijkt nu vooral tijd te willen winnen. Netanyahu heeft de VS hard nodig als trouwe bondgenoot, maar wil tegelijkertijd de kolonistenbeweging niet tegen zich in het harnas jagen. Minister van Defensie Barak heeft volgens anonieme functionarissen in de Israëlische media de Amerikaanse regering aangeboden de bouw in bezet gebied drie maanden stil te leggen, in afwachting van een akkoord met de VS. Andere bronnen zeiden deze week in de krant Ma’ariv dat de Amerikaanse regering op haar beurt toestemming heeft gegeven om in die periode bestaande bouwprojecten af te ronden. Het zou gaan om 2.500 huizen.

In de kamer van burgemeester Avi Roeh hangt een gigantische kaart van de hele regio. Roeh pakt een laserpen en wijst aan waar volgens hem ruimte is voor meer nederzettingen. „In het noorden is nog genoeg ruimte. We kunnen verder rondom Ramallah bouwen, we zijn nog lang niet klaar.”

De burgemeester is „optimistisch” dat hij de steun houdt van Netanyahu. Net als de regionale krant Eretz Binyamin (Het Land Benjamin) stelt hij „opgelucht” vast dat Netanyahu in zijn toespraak de kolonisten „geen vijanden van de vrede” zijn. En Obama? „Obama is irrelevant. Hij doet wat alle voorgaande presidenten ook deden. Ze houden zich met ons leven bezig, in plaats van zich te concentreren op de problemen in hun eigen land.”

    • Guus Valk