Vermoeide spierbonk op zijn retour

Jean-Claude Van Damme

DVD film

JCVD

Regie: Mabrouk El Mechr i€ 16,99 * * *

Wat doet een actieheld als hij de vijftig nadert of passeert? Met pensioen? Doorploegen met steeds taaiere spieren onder een bekabelde krokodillenhuid, zoals Sylvester Stallone? Zichzelf glimlachend ironiseren, zoals Bruce Willis? De politiek in, zoals Arnold Schwarzenegger?

Maar als je nooit meer dan tweederangs was, rivaal van matig charismatische vleestaarten als Dolph Lundgren en Steven Seagal, die zelfs op zijn oude dag bereid is zijn staartje af te knippen om een rol voor je neus weg te kapen? In JCVD neemt de 47-jarige Jean Claude van Damme, als The Muscle from Brussels in de jaren tachtig en negentig B-filmgod, plaats in de biechtstoel. In deze even originele als onevenwichtige film geeft debutant El Mechri de verbleekte ster de kans te stoeien met zijn imago, te filosoferen over zijn roem en te tonen dat hij echt, heus, iets meer kan dan slaan en schoppen.

Van Damme speelt zichzelf, Jean-Claude Van Varenbergh: een vermoeide spierbonk op zijn retour. Zijn oude fans bedient JCVD alleen in de virtuoze opening: daar schopt, hakt en schiet Van Damme zich zo langdurig door een gettoslagveld dat hij de Aziatische regisseur hijgend om genade smeekt: voor een 47-jarige valt zo’n eindeloze scène in één take niet mee. In Los Angeles is hij zojuist uit de ouderlijke macht ontzet, terug in het morsige Schaerbeek, bij Brussel, struikelt de ster per ongeluk een gijzeling binnen wanneer hij bij een postkantoor geld wil opnemen. De politie denkt dat hij de dader is, de bankrovers houden dat graag zo.

Rond Van Damme, geen held als hem een echt pistool in het gezicht wordt geduwd, ontstaat een claustrofobisch spel. De bankrovers reageren op de ster zoals anderen: met behaagzucht en bewondering die zo kan omslaan in gekwetstheid of geldingsdrang. Buiten ontstaat intussen een Belgische variant op Dog Day Afternoon: een spektakel met gillende Van Damme-fans, een onderhandelaar die ruziet met een schietgrage commandant en handenwringende ouders.

Geen cliché wordt geschuwd in de hyperoriginele JCVD, die zich zo nonchalant tussen de doelgroepen laat vallen dat geen Nederlandse distributeur het aandurfde hem in de bioscoop uit te brengen. Dat maakt dit gemankeerde filmdebuut des te sympathieker. Sfeer en scenario zijn ongelijkmatig. El Mechri belicht zo extreem over en onder en gebruikt zo’n deprimerend blauwgroen of sepia palet dat je smacht naar een heldere kleur. De vraag is of JCVD de grafsteen is van een gesjeesde artiest of de geboorte van een karakteracteur.