Kratje tot kratje

Hoe staat het op dit moment met de gespannen relatie tussen producten die gemaakt worden en de invloed daarvan op het milieu? Twintig jaar geleden kon je in Europa bij een kunststof-spuitgieter binnenlopen en in dichte machinedamp kluwen onbruikbaar plastic aantreffen. Dat is niet meer het geval. Productieprocessen worden steeds geoptimaliseerd en menig fabriek is tegenwoordig zo schoon en opgeruimd als een laboratorium. Wettelijke eisen en hoge kosten voor grondstoffen en energie zijn de belangrijkste aanjagers van deze verbeteringen. Daarnaast zijn er altijd nieuwe initiatieven die het milieu onder de aandacht brengen. Vijf jaar geleden was daar bijvoorbeeld het cradle to cradle-boekje van Michael Braungart en William McDonough. Met de pakkende term ‘afval = voedsel’ wordt er een positieve wereld geschetst waarin materiaal zo wordt ingezet dat dit steeds weer opnieuw gebruikt kan worden, zonder verlies aan kwaliteit! De modern afgekorte C2C-stroming is sindsdien behoorlijk gegroeid. Positivisme gekoppeld aan productie en milieu vormt wel een hele aanlokkelijke combinatie.

Volgens Braungart en McDonough moeten ontwerpers zich vooral in mierenkolonies verplaatsen bij het ontwerp van een nieuw product. Mieren zijn namelijk in staat om hele steden te laten functioneren, medicijnen te produceren en voedsel te consumeren zonder dat er onbruikbaar afval overblijft. Helaas, zoals meestal zit er een behoorlijk gat tussen theorie en praktijk. Mieren hebben een andere kijk op het het leven dan de mens, ze hebben bijvoorbeeld geen behoefte aan kernwapens, kant-en-klaar maaltijden, vliegreizen of barbiepoppen. Het cradle to cradle-verhaal heeft het milieubewustzijn weer even aangescherpt, zoals dat ook gebeurd is met de film van Al Gore, dát is de winst. Maar laten we ons niet door het planten van bomen, het aanleggen van grasdaken of het afwassen en opnieuw bedrukken van boeken misleiden. Reis maar eens af naar het productiehart van China en kom tot de ontnuchterende conclusie dat we nog steeds héél veel meer spullen maken dan we nodig hebben en dat vaak ook nog op een manier die het daglicht nauwelijks verdragen kan. Wij, als kopers van die producten blijven zelf verantwoordelijk voor wat er gemaakt wordt!

Joost Alferink