Jou zoo murw als mispels meuken

Je zou het een lithistblog kunnen noemen, de blog van literair-historicus André Hanou. Het is hoe dan ook een litblog van de A-categorie. Hanou noemt zich Herkauwer, naar het literaire tijdschrift dat Johannes Kinker in de jaren 1815-1817 uitbracht. Herkauwer wijdt zijn blog aan de lange achttiende eeuw (1650-1830), maar schuwt de tegenwoordige tijd niet. Hij heeft een hekel aan ‘vulgairmarxisten als Kriel Offermans en Elzebetje Etty’, Balkenende, Plasterk, Michaël Zeeman en ook anderen worden gezwaveld.

Iets minder ter zake misschien, wij vergeven Herkauwer dat graag, hij geeft er ontzaglijk veel voor terug. Leestips bijvoorbeeld. Het blijkt dat de vingerhoedmakerij in de zeventiende en achttiende eeuw in de Republiek de belangrijkste ter wereld was. Als vingerhoedmaker was je iemand. Herkauwer wijst op de uitputtende studie Vingerhoedmakers en hun bedrijven in de tijd van de Republiek door Herman Boon en Catherine Langedijk. Dat schaf je dan dus terstond aan. Vaak zijn de boeken niet in de handel. Ik noem de Klugt van Fijtje; of, Een witte met een Zwarte (1700). Fijtje vraagt Dirk de Kramer: ‘Wat heb je mij te kreuken?’ Dirks antwoord is verlicht: ‘Uit vriendschap wil ik jou zoo murw als mispels meuken.’

Bijzonder blij was ik ook met het poëtisch grafschrift uit 1802 door de Leidenaar Dirk Onderwater dat Herkauwer boven water bracht. Hierin wordt een monument voor een predikant bepleit: ‘Wil op een Fundament, van beste Cotteletten,/ Een hooge Pyramid’ van Carbonaden zetten,/ ’s Mans schoone Braedpan en zyn katje boven aen.’ Herkauwer las het blijspel De vederbossen, of het Kapsel naar de mode (1778) en vertelt ons dat uitvinder van de bliksemafleider Toaldo heeft gewaarschuwd tegen gebruik van metalen spelden in hun ‘buitenspooriglyk hooge kapsels’.

Als Herkauwer zichzelf van het stijlmiddel humor bedient, schiet je algauw het woord ‘professoraal’ te binnen. Ik beschouw dit als een klein vlekje op een blogblazoen vol glans. . Soms publiceert Herkauwer langere teksten die hij vond, vaak in afleveringen. Veel teksten zijn ook kort. We vinden advertenties uit 1800 voor mechanieke breukbanden van elastiek, kunsttepels en pomplavementspuiten. De Oeconomische courant van hetzelfde jaar adviseert zomerlindenhout tot het vervaardigen van kunstneuzen, en het geneesmiddel voor vallende ziekte vindt men in de mond van een veulen als het ter wereld komt. En dat alles herkauwd in blogletters. Verrukkelijk.

Deel twee van een serie. Bezoek het blog van herkauwer via nrcboeken.nl

    • Atte Jongstra