Iraanse betogers willen niet opgeven

Duizenden betogers gingen gisteren in Teheran de straat op. De Iraanse veiligheidsdiensten sloegen hen naar huis. Dit is een patroon dat zich voorlopig blijft herhalen.

Demonstranten rennen weg voor traangas dat door de veiligheidsdiensten is afgeschoten om protest in Teheran te verspreiden. De foto is door een burger genomen. Foto AP In this photo taken by an individual not employed by the Associated Press and obtained by the AP outside Iran shows Iranian protestors run away from tear gas fired by security in an opposition rally in Tehran, Iran, Thursday, July 9, 2009. Hundreds of young men and women chanted "death to the dictator," confronting police wielding batons and firing tear gas in the capital Thursday as opposition activists sought to revive street protests despite authorities' vows to "smash" any new marches. (AP Photo) EDITORS NOTE AS A RESULT OF AN OFFICIAL IRANIAN GOVERNMENT BAN ON FOREIGN MEDIA COVERING SOME EVENTS IN IRAN, THE AP WAS PREVENTED FROM INDEPENDENT ACCESS TO THIS EVENT AP

Na weken afwezigheid, verdreven door de Revolutionaire Garde en de Baseej-veiligheidsdienst, stonden de demonstranten tegen de verkiezingsuitslag er gisteren weer in Teheran. Vier weken geleden noemde president Mahmoud Ahmadinejad de betogers tegen zijn verkiezingszege nog „onkruid” en trad hij keihard tegen hen op. Maar gisteren lieten duizenden demonstranten zien dat onkruid ook in Iran niet vergaat.

Hun boodschap aan de regering zat niet in de aantallen – er waren veel minder mensen dan tijdens de massademonstraties vlak na de verkiezingen van 12 juni – maar in hun aanpak, planning en vastberadenheid. Die duiden op een patroon dat maar moeilijk te stoppen is voor de autoriteiten.

Zonder duidelijke organisatie, maar gebruikmakend van de invloedrijke mondkrant, websites, pamfletten en e-mails kozen de demonstranten een herdenkingsdag van de aanval door de Baseej op een studentenhuis van tien jaar geleden voor hun nieuwe protest. Er zijn de komende maanden talloze dergelijke gelegenheden. Veel demonstranten zeggen dat het volgende straatprotest tijdens de inauguratie van Ahmadinejad zal zijn, in de komende weken.

Tevens lieten ze zien dat hun protesten niet uitgeblust zijn. „Het is mijn taak om hier vandaag te zijn. Ik wil vechten voor mijn vrijheid”, zei Milad, een ingenieur, in een telefonisch interview. Hij is bij iedere demonstratie geweest na de presidentsverkiezingen. „En ik blijf gaan, we moeten niet opgeven.”

Mir Hossein Mousavi, leider van de beweging tegen de verkiezingsuitslag, had niet opgeroepen tot demonstraties. „Maar we hebben het volk niet in de hand”, zei een van zijn directe medestanders.

De staat was ook duidelijk in zijn bedoelingen. Zoals aangekondigd door de gouverneur van de provincie Teheran, een aanhanger van Ahmadinejad, werd het protest gewelddadig vermorzeld.

Na twee relatief verzoenende toespraken van opperste leider ayatollah Ali Khamenei en president Ahmadinejad, die beiden zeiden dat ze alle Iraniërs, ook hun tegenstanders, liefhebben, dachten sommige demonstranten dat de veiligheidstroepen minder hard zouden ingrijpen.

Even leek het daarop. Pas op het laatste moment werden dienstplichtigen met knuppels voor de universiteit gestationeerd, waar het protest zou plaatshebben. Gsm-masten werden pas na uren van protest uitgeschakeld, terwijl er de afgelopen weken soms hele dagen niet kon worden gebeld. Maar al snel doken gevreesde agenten in burger op, vervolgens kwamen leden van de Baseej en daarna ook de speciale oproerpolitie van de Revolutionaire Garde.

Er werd keihard opgetreden, een signaal dat zeker door demonstranten aan twijfelende thuisblijvers is doorgegeven. „Ik zag hoe drie mannen met knuppels keihard insloegen op een jong meisje”, zei een ooggetuige. „Toen andere demonstranten begonnen te joelen, rende een veiligheidsagent op hen af en schoot in de lucht.” Andere betogers zeggen dat leden van de Baseej gericht met knuppels op gezichten sloegen.

Een patroon voor de langere termijn begint zich nu te ontwikkelen. Een harde kern demonstranten is bereid om op speciale dagen de straat op te gaan en zo voor een stortvloed aan nieuwe YouTube-filmpjes en andere media-aandacht te zorgen.

De staat heeft laten zien dat er geen enkele tolerantie is voor de demonstraties, zelfs niet als ze (veel) kleiner zijn dan in afgelopen weken. Gewelddadig blijven optreden is zijn enige mogelijkheid. Het tonen van zwakte door veiligheidstroepen zou voor veel twijfelende demonstranten een teken zijn dat ze alsnog de straat op kunnen gaan, wat de demonstraties direct zou doen groeien tot het niveau van vlak na de verkiezingen.

Beide groepen denken er niet over om op te geven.