Een roos met de geur van Calvin Klein

Amy Stewart: Gilding the Lily. Inside the Cut Flower Industry. Portobello, 312 blz. € 15,99

Viagra bij de bloemen. Nagenoeg de opvallendste zin uit Gilding the Lily, een kijkje achter de schermen van de snijbloemenindustrie, staat aan het eind, bij de tips om bloemenlevens te verlengen. Een fijngestampt blauw pilletje in de vaas doet wat het elders ook doet: het zorgt dat de buisjes waardoor de bloem water zuigt zich verwijden, zodat u er langer van kunt genieten.

Tere, vergankelijke natuur die met technologie in de mal van een miljardenindustrie is gepast, een ‘exotische mix van Wall Street en de tuin van Eden’. Natuur met een lading van eeuwenoude symboliek bovendien, waarvoor we graag betalen en waaraan goed verdiend wordt – geschatte omzet: 40 miljard dollar per jaar.

Op voorhand lijkt het of Gilding the Lily , een boek van gepassioneerd bloemenliefhebber en journalist Amy Stewart, behalve inzicht in een bedrijfstak ook mooie meditaties kan verschaffen over de relatie tussen mens en natuur, maar daarin stelt Stewart teleur. Wel biedt de bloemenindustrie de sterke verhalen, schandalen en menselijke drama’s die de laatste jaren al veel boeken over andere productieketens opleverden (kabeljauw, bananen). Stewart tekent ze helder op; ze kijkt rond in Californië, Ecuador en Nederland, vergelijkt de omstandigheden van de Mexicanen in de Californische kassen en de Poolse werknemers in de Hollandse. Ze beschrijft hoe gepoogd wordt de levensduur van bloemen te verlengen. De stof die het vergaan in gang zet is ethyleen, waarvan de productie geremd wordt door bloemen water met het giftige thiosulfaat te laten drinken. Een wetenschapper aan de Universiteit van Florida maakte een ethyleen-resistente petunia. ‘de laboratoriumrat onder de snijbloemen’. Maar hoe minder ethyleen, hoe minder geur. Gelukkig zijn er sprays met bloemengeur die bloemisten in hun winkels gebruiken, en wordt er gewerkt aan bloemen met parfumgeur, zoals parfum ooit bloemengeur moest nabootsen. Binnenkort in uw bloemenstal, een roos met de geur van Calvin Klein. Een andere bij de industrie gewilde innovatie is de blauwe roos, waaraan in laboratoria driftig gewerkt wordt. Wel moeten marketeers de behoefte daaraan nog opkweken.

Aan menselijke drama evenmin gebrek. De chaotische Amerikaan Leslie Woodriff die met ouderwets kruisen de ‘Star Gazer’-lelie kweekte, en zakenman Ted Kirsch, die er een wereldwijd succes van maakte, zonder dat Woodriff daar veel van terugzag. De onbeschermde Mexicanen die rozen hun bad met fungicide geven en daar medische problemen aan overhouden. ‘Ik zou u nooit aanraden een bad in rozenblaadjes te nemen’, zegt een productiemanager. De kleine bloemisten met warenkennis die bezwijken onder de bloemenbesteldiensten. En natuurlijk de dilemma’s van het ethisch winkelen: ‘Als je rozen uit Californië koopt, steun je een Mexicaan die zijn familie heeft moeten verlaten. Als je rozen uit Ecuador koopt, zorg je dat een Ecuadoriaanse familie bij elkaar kan blijven.’

Het mooiste verhaal is dat van de vrouw die net als haar man werkt bij de bloemenveiling Aalsmeer. Ex-man, inmiddels. Hij bracht elke dag zoveel bloemen voor haar mee, dat hun huwelijk eronder bezweek.

Stewart schrijft het allemaal vlot op, maar het lukt haar niet haar onderwerp groter te maken dan het is. Gilding the Lily blijft het verhaal van een industrie met de problemen van alle mondiaal omgezette bederfelijke waar. Hét boek over de betrekkingen tussen mens en plant blijft dus voorlopig The Botany of Desire van wetenschapsjournalist Michael Pollan.

    • Maartje Somers