Verboden te lachen

Anri Sala: Title Suspended

Anri Sala, de Albanese videokunstenaar, houdt wel van een grapje. Hij heeft enge films gemaakt met spinnen en krabben om de meisjes aan het schrikken te maken en er is bij zijn galerie ook een foto te koop waarop je bijna niets ziet. Een zwart vlak met vage strepen. Woestijn in de nacht, heet die foto.

Grappig.

Hoewel... misschien... iets te voorspelbaar? Echt grappig is Air Cushioned Ride, gemaakt toen Sala op een parkeerplaats ontdekte dat zijn radio twee muziekstations tegelijk oppikte. ’t Kwam door de vrachtwagens op het terrein die de radiogolven ombogen. Sala liet een camera boven de trucks cirkelen, waarbij afwisselend barokke kamermuziek en country music te horen viel. Daaruit ontstond een tweede kunstwerk: de op die manier verkregen soundtrack werd in muzieknotatie omgezet en uitgevoerd door een baroktrio en een country-and-westerngroep. Oergeestig. Sala kreeg er in elk geval niet genoeg van. Meteen vond hij het temperatuurkunstwerk uit. Zo mogelijk nog grappiger. Het speelde zich af in Parijs. Een compositie van 57 films werd verbonden met een buitenthermometer, lopend van min 11 graden tot plus 45 graden, en elke keer als de thermometer versprong kwam er een andere film aan de beurt. „Bij snelle temperatuurwisselingen kunnen de films elkaar onderbreken en een onvoorziene clash van betekenissen provoceren”, aldus de hoopvolle kunstenaar. ’t Allergrappigst vind ik wel zijn handschoenkunststukje, Title Suspended geheten. Ik ken een exemplaar met blauwe handschoenen en een met paarse handschoenen. Hoe dan ook, dankzij een elektromotortje kunnen de handen ronddraaien en dan hangen de vingers zonder vulling slap neer, telkens op een iets andere manier. Reuzegrappig.

Maar ’t is parels voor de zwijnen gooien. Kunstkenners zijn niet zo happig op humor. Misschien dat er bij de kunstexperts in Parijs, Berlijn en New York een klein, klein vertederd glimlachje af kan. Niet omdat ze Anri Sala zo grappig vinden, maar omdat ze nu ook in schattig Albanië het wiel hebben uitgevonden.

Kunstkenners houden van strenge zinnen. Zinnen op een sokkel. Zinnen op stelten. „Een onvoorziene clash van betekenissen”, dat is taal die ze begrijpen. Of, bij de trucks op het parkeerterrein: „De manifestatie van het atmosferisch toeval.”

Het wachten is op een serieuze studie, als 125ste deel in de museumreeks Perspectieven, over de motorische interactie tussen Sala’s post-interim-premoderne handschoen en Michelangelo’s De Schepping in de Sixtijnse kapel, onder de titel De vinger Gods in een nieuw jasje.