Spelen met stoelen als woorden tekortschieten

Aan de kunstacademies studeren ook dit jaar weer honderden studenten af. Vandaag als tweede deel van een serie: Sybren de Boer van de HKU in Utrecht.

Een stoel kun je dwingen tot een bepaald standje. Dat kan grof, door hem met een tourniquet steeds dichter tegen een deur te trekken. Het kan ook subtiel door hem met twee poten van de vloer, net uit zijn evenwicht, tegen een muur aan te zetten. Een pen tussen de rugleuning en de muur is alles dat nodig is om hem in balans te houden.

Sybren de Boer (29) houdt ervan om dingen te dwingen. „Het gaat mij om evenwicht, het stilzetten van een beweging. Dan creëer je het gevoel dat het net gebeurd is.”

De Boer heeft iets met stoelen. „Ik gebruik ze als een personage om een gedicht mee te schrijven. Ik zie stoelen en andere vormen als woorden. Daarmee probeer ik fictieve gebeurtenissen in beeld te brengen. Ik kies voor een beeldentaal omdat woorden te kort schieten.”

Een ander werk op zijn afstudeerexpositie bij de HKU in Utrecht maakte De Boer van rollen tape, ringetjes, dopjes en andere ronde dingetjes. Het is een hele optocht geworden achter een kaal fietswiel aan. Het materiaal vindt De Boer bij het grof vuil, of hij krijgt het van vrienden die denken dat hij er iets mee kan. „Voorwerpen triggeren bij mij een herinnering of een gevoel en daarmee ontstaat een beeld in mijn hoofd.”

Overal in het lokaal speelt De Boer met balans. Een koffertje naast de schuine stoel helt vervaarlijk naar links, gedwongen door een stokje op de vloer, dat zelf omhoog wordt gehouden door een scrabblesteentje (‘A1’). Daarnaast leunt een half open geknipt zakmes tegen de muur.

Aan de overzijde van het lokaal heeft De Boer dertig gebruikte verfroerhoutjes op een rij tegen de muur gezet. „Ik vond ze een jaar geleden in een schoenendoos op straat. Wonderlijk dat iemand die heeft bewaard. Hier in het lokaal zag ik op de vloer een plek met de zelfde kleurvariatie.”

Al zijn werken moeten het zonder titel doen. „Het is mijn gevecht met woorden, waarbij ik steeds het gevoel heb dat die de plank misslaan. Ik heb nooit een titel gevonden waarvan ik dacht: daar grijp ik het mee.”

In de gang bij het lokaal draait een video waarop te zien is hoe De Boer met een knelband een antiek ladenkastje wurgt tot het breekt en de laden er uit spatten. Wat een beetje wreed is voor iemand die, voor hij naar de academie ging, een MBO-opleiding meubelmaker volgde. „Het is mijn afscheid van het constructieve denken. Ik zag de schoonheid van het kastje wel, maar ik wilde mijn eigen schoonheid erin drukken.”

Sybren de Boer is een van de vier genomineerden voor de Piet Bakker-prijs van de HKU. De winnaar wordt dit najaar na een expositie bekendgemaakt. Eerder al exposeerde hij met mensen van andere academies in Overijssel bij galerie Perron 1 in Delden. Na volgende week gaat hij een tijdje naar Klatovy in Tsjechië waar hij een residency heeft gewonnen. „Ik wil verder studeren, maar heb nog geen idee waar.”

Alle afleveringen van deze serie staan op nrc.nl/kunst. Voor meer info over Sybren de Boer zie: www.dasbilt.nl