Jazz, pop en soul, alles komt samen

Grootheid Burt Bacharach staat op North Sea Jazz naast jonge debutanten.

Hij brengt op zijn 81ste nog steeds nieuw werk uit en geeft concerten over de hele wereld.

Burt Bacharach. Foto Andreas Terlaak Burt Bacharach is op North Sea Jazz 2009 een van de grote namen op het festival. Foto: Andreas Terlaak Terlaak, Andreas

Het leven van Burt Bacharach, koning van de fluwelen popsong, speelt zich voor een belangrijk deel af in het vliegtuig. De vitale componist, een kleine man met zilverkleurig haar, een perkamentachtige, gebronsde huid, brengt op zijn 81ste onverminderd actief nieuw werk uit en geeft concerten over de hele wereld. Veel tijd om uit te rusten en te componeren in zijn villa in de heuvels rond Los Angeles gunt hij zichzelf niet. „Waar ik ook kom laat ik een keyboard op mijn kamer neerzetten. Ik moet elke dag oefenen.

Deze zomer toert Burt Bacharach door Europa met een tienkoppige band, inclusief drie zangers en een violist. Op het podium is hij een kleine, in smoking gestoken generaal voor zijn ensemble. Staand achter de piano groepeert de ene hand de toetsen tot akkoorden, de andere hand wuift in de lucht en geeft richting aan het orkest. Hij is pianist en dirigent tegelijk. Bacharach hoort alles in het orkest, weet hoe ogenschijnlijk losjes het moet klinken.

Zijn klassieke popsongs hebben altijd een bijna vanzelfsprekende volmaaktheid gehad. Tegenwoordig valt zijn songbook – ‘een soundtrack van de jaren zestig’ – in de categorie easy listening. Het is een wat laagdunkende kwalificatie voor de gracieuze, zoet dweperige stijl in zijn songs. Maar de sterke, catchy melodieën en kleurige klanktapijten spreken nog altijd aan. Om de zoveel tijd heeft Bacharach met zijn klassieke tunes, die elementen uit de cool jazz, soul, Braziliaanse bossa nova en traditionele popmuziek bevatten, een opleving. Dan is hij volgens kenners ineens ‘terug’ en valt over zijn rentree in prominente muziekbladen te lezen.

De jaren negentig kende bijvoorbeeld zo’n opleving, toen Oasis en Elvis Costello met hem wilden werken. En ook nu worden Bacharachs ‘easy tunes’ omarmd door jonge artiesten. De Britse Adele zingt Baby it’s You en Jamie Cullum doet Make it Easy on Yourself. Jazzmusici als Stan Getz, McCoy Tyner en recentelijker John Zorn en Diana Krall hebben zich door de decennia heen in zijn werk verdiept. „Machtig”, noemt Bacharach het dat musici in zijn muziek duiken. „Sommigen ontdekken me nu pas. Ze waren nog niet geboren toen This Guy’s in Love with You in 1968 uitkwam.”

Al zijn hele leven, dat compleet in dienst van de muziek heeft gestaan, speurt de Amerikaan naar dé match: de juiste song bij de juiste stem. Wie weet zijn nummers een hart te geven? „Emotie en muzikaliteit”, antwoordt Bacharach op de vraag wat hem bijblijft. En geloof hem, hij heeft in zijn leven zangers van allerlei pluimage voorbij zien komen.

In zijn hoogtijdagen voorzag hij zangeressen Aretha Franklin, Dionne Warwick, Gladys Knight en Patti LaBelle van nummers. „Dat wil overigens niet zeggen dat er geen goede blanke stemmen zijn, maar met donkere warmbloedige stemmen kan ik meer kanten op. De klankkleuren maken iets bij me los. Ik ben altijd meer geïnteresseerd in stemmen waar iets mee is. Smartelijk klinkend als zanger Gene Pitney bijvoorbeeld. Met hem had ik graag nog wat meer gewerkt.”

Burt Bacharach is de zoon van een Duits-joodse columnist uit Kansas City, Missouri. Na diverse muziekstudies in onder meer New York en een tijd in het leger, verdiende hij als twintiger zijn brood als pianist in jazzbars. Halverwege de jaren vijftig was Bacharach orkestleider van de legendarische Duits-Amerikaanse diva Marlene Dietrich. In tekstsschrijver Hal David vond hij een gelijke. Ze componeerden in 1957 hun eerste song en schreven vervolgens een aantal hits. Dionne Warwick werd hun muze. Met haar had het duo tussen ’62 en ’68 grote hits als Anyone Who Had a Heart, Walk on By, I Say a Little Prayer en Do You Know the Way to San Jose?

Met zijn solo-cd At This Time schudde Bacharach in 2005 de boel verrassend op. De songwriter, vooral bekend om zijn perfect in elkaar gestoken, gepolijste liefdesliedjes en elegante orkestraties, liet zich ineens van een compleet andere kant zien. Hij sprak zich voor zijn doen fel in zijn liedjes uit over de regering-Bush. Zijn platenlabel moest hem zelfs een beetje censureren. „Tja, ik had een hoop te zeggen.”

Hiphopper Dr.Dre maakte beats voor drie nummers. Een onverwachte combinatie. „Dre’s drumloops zijn buitengewoon. Hij plaatst de backbeat net een beetje ernaast, van maat tot maat, zodat het niet perfect is. Het was een inspirerende springplank voor mij om daar melodieën op te vinden.” Ook de zangers Elvis Costello en Rufus Wainwright werkten mee aan deze cd. Bacharach kreeg er, naast de Lifetime Achievement Award, een Grammy voor.

Bacharach vindt de muziek van nu weinig ‘sophisticated’. De muziekbusiness is verschrikkelijk veranderd, constateert hij mismoedig. Een liedje eeuwigheidswaarde meegeven is tegenwoordig haast onmogelijk. „Artiesten hebben het zwaar. De platenlabels nemen zo min mogelijk risico en artiesten kunnen niet zonder meer de muziek opnemen die ze willen. Mijn geluk is dat mijn liedjes stammen uit een andere periode. Natuurlijk, een goed liedje blijft goed. Maar alles is vluchtig. Hoor jij klassiekers in de hitlijsten?

Een meesterlijke song moet in elk geval ‘gedenkwaardig’ zijn, vindt Bacharach. „Ik heb de afgelopen maanden weer veel nummers geschreven. Of ze worden opgenomen kan ik niet zeggen. Ik ga niet leuren of aandringen bij artiesten. Ik hoef niet meer zo nodig. Ik schrijf voor mijzelf, maar eerlijk is eerlijk, wat heb je aan mooie liedjes bewaard in een doosje?”

Burt Bacharach treedt zaterdag tweemaal op, met Trijntje Oosterhuis, om 20.30u en 22u in de Amazon. Zie: http://www.northseajazz.com/

    • Amanda Kuyper