In acht dagen een belastinglek gerepareerd

Het is staatssecretaris De Jager (Financiën) gelukt om in acht dagen een na een uitspraak van de Hoge Raad plotseling ontstaan lek in de belastingwet te dichten.

Voor staatssecretaris Jan Kees de Jager (Financiën, CDA) is belastingheffing oorlog. Althans bij het bestrijden van legale en illegale belastingontwijking. Dan acht hij vergaande middelen geoorloofd.

Vandaag komt een controversiële belastingwet in het Staatsblad. De wet is in acht dagen door de Tweede en Eerste Kamer geloodst. Zij dicht met terugwerkende kracht een lek waarvan belastingvluchtelingen handig gebruik hadden kunnen maken door hun pensioenrechten in het buitenland belastingvrij af te kopen.

„Het is één keer eerder zo snel gegaan. Dat was kort na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog”, zegt Bert van der Braak, specialist in de parlementaire geschiedenis bij het Parlementair Documentatiecentrum in Den Haag. Maar in vredestijd is het nooit voorgekomen dat een wetsvoorstel op maandag bij de Tweede Kamer werd ingediend om de dinsdag daarop in de Eerste Kamer te worden aanvaard.

Dat moest wel om slimme belastingadviseurs en hun vermogende cliënten te snel af te zijn, verduidelijkte De Jager in de Senaat: „De koffers van een aantal rijke potentiële emigranten zijn al bijna gepakt.”

Door een zeldzame samenloop van snelheid en geheimzinnigheid hebben de volksvertegenwoordigers en het kabinet er alles aan gedaan om belastingadviseurs vóór te zijn. En met succes.

Het begon toen De Jager er eind mei lucht van kreeg dat de Hoge Raad na anderhalf jaar studeren uitspraak zou doen in een lopende rechtszaak over een emigrant naar Frankrijk. De Jager vreesde dat hij die zaak ging verliezen en benaderde de belastingwoordvoerders van de Tweede Kamer. Op 3 juni 2009 verplichtte de Kamer zich achter gesloten deuren tot medewerking aan een spoedwetje.

Op vrijdag 19 juni 2009 deed de Hoge Raad inderdaad uitspraak, pal voor het zomerreces. De Jager zat op dat moment toevallig net in de ministerraad. Hij kreeg ter plekke toestemming alle gebruikelijk procedures aan de kant te schuiven. Ook mocht hij buiten de regels om rechtstreeks op de vice-president van de Raad van State inpraten. Zo lukte het De Jager op vrijdag 26 juni een wetsvoorstel compleet met (kritisch) advies van de Raad van State, in het geheim naar de Tweede Kamer te sturen. De Tweede Kamerleden moesten hun vragen over het plan maandag om 11 uur vertrouwelijk bij de griffier van de Kamer inleveren. Het wetsvoorstel werd een uur later openbaar. Dat moment werd meteen de officiële ingangsdatum van de wet. Net voor de slotbarbecue van de Kamer op donderdag 2 juli verklaarde Kamervoorzitter Verbeet dat het wetsvoorstel zonder stemming was aangenomen.

Dat is uniek, zelfs bij een wet waar de meerderheid van het parlement achter staat. Maar er was haast bij.

De Eerste Kamerleden en de staatssecretaris werkten het weekend door om de behandeling goed voor te bereiden. De kritiek in de Senaat was feller dan in de Tweede Kamer. Senator Biermans (VVD) praatte zijn mond voorbij over een geheime bijeenkomst op 30 juni tussen leden van de Eerste en Tweede Kamer met medewerkers van de staatssecretaris. Daarin kregen de parlementariërs een belastinglek van miljarden euro’s voorgespiegeld. In het openbaar hield de staatssecretaris het op „tientallen, wellicht zelfs honderden miljoenen euro’s per jaar.”

De VVD voelde zich bij de neus genomen, maar De Jager deed het af als een definitiekwestie. Hij erkende dat er een kans (30 procent) bestaat dat zelfs de noodwet het lek niet dicht. Verder moest hij aan GroenLinks toegeven dat er een minieme kans is op nog een gevolg: het lek zou zich ook binnen Nederland voor kunnen doen.

In de Eerste Kamer stemden de VVD, D66 en GroenLinks op 7 juli tegen de reparatiewet. Niet uit sympathie voor belastingontwijkers, maar uit protest tegen de manier waarop de wet tot stand kwam.