Gewild bij jongere, makelaar en overvaller

Scooters zijn razend populair. Bij jongeren, bij ouderen. Een kek modelletje kost al gauw twee mille. Dus zijn ze ook populair geworden bij dieven.

Nino l'Amie op zijn scooter. (Foto NRC Handelsblad, Leo van Velzen) Delft, 06-07-09. Nino L'Amie met scooter. Foto Leo van Velzen NrcHb. Velzen, Leo van

Nino l’Amie (17) kijkt naar de scooter die in de schuur staat en zucht. Kapot. Te hard gereden, waardoor de krukas oververhit is geraakt. En hij heeft ’m pas drie maanden. Nino, mbo-leerling, kan niet leven zonder scooter. Hij gaat ermee naar school, naar zijn vrienden, naar zijn vader, door de stad, naar het strand en naar zijn werk. Nu heeft hij 200 euro moeten lenen van zijn vader om die krukas te vervangen. Hopelijk is hij maandag gemaakt.

Scooters zijn cool of vet, zo je wilt. Vorig jaar werden 93.000 nieuwe brom- en snorfietsen (verzamelnaam: scooter) verkocht, 23 procent meer dan het jaar ervoor. De tweedehandsmarkt, waar Nino en zijn vrienden gebruik van maken, is nog veel groter. En de markt in losse onderdelen al helemaal. Op warme dagen barst het in de binnensteden van de scooters. Ze staan geparkeerd op de stoep, voor terrassen, winkels en scholen. Ze scheuren langs opstoppingen in smalle straatjes en als het moet wijken ze uit over de stoep.

Piaggio, Peugeot, Tomos en Yamaha, de vier grootste producenten, maken tegenwoordig glimmende, strakke modellen. Ze kosten zo’n tweeduizend euro en passen volgens Paul Haarman, mede-eigenaar van Scooterland in Oosterhout, bij de manier waarop „mensen zich willen presenteren”: snel, onafhankelijk, onbezorgd.

Het imago van de scooter kreeg een onverwachte impuls toen crimineel Willem Holleeder een paar jaar geleden werd gefotografeerd op zijn zwarte Vespa met suède zitje in de Amsterdamse PC Hooftstraat. Toeval of niet, na publicatie van die foto is de verkoop van Vespa’s in Nederland gestegen.

Nino wil geen auto als hij volgend jaar achttien wordt. „Met de scooter ben ik in Delft overal veel sneller. Ook in Hoek van Holland waar ik naar het strand ga. Lekker scheuren door de duinen.”

De meeste scooters kúnnen harder dan mag, 45 kilometer per uur, omdat bestuurders ze opvoeren. De huidige (derde) scooter van Nino kan 54 kilometer per uur. Zijn tweede haalde 85.

Scooters hebben veelal een ouderwetse motor waar makkelijk aan gesleuteld kan worden, legt Ivo Stumpe van Milieudefensie uit. „Zo’n primitieve motor vervuilt het milieu per gereden kilometer veel sterker dan die van benzineauto’s.” Hij haalt onderzoek van de gemeente Amsterdam en TNO erbij: scooters stoten vier keer meer koolmonoxide uit dan auto’s, veel meer koolwaterstoffen en evenveel fijnstof per kilometer. Volgens de Gezondheidsraad ondervindt 19 procent van de Nederlanders „ernstige hinder” van het lawaai van scooters; van auto’s heeft 6 procent last.

De recessie stimuleert de markt voor scooters. In de eerste vier maanden van dit jaar werden er 8 procent meer verkocht dan een jaar eerder, meldt de Bovag/Rai. De verkoop van nieuwe auto’s is juist drastisch afgenomen. Snor- en bromfietsen zijn goedkoper dan een auto, zegt Paul Haarman van Scooterland. Met een scooter kun je 25 tot 40 kilometer rijden op één liter benzine, tegen tien kilometer op een liter in een auto.

Nino moet lang nadenken voordat hij een vriend kan bedenken die geen scooter heeft. Vanmiddag gaan ze met z’n allen naar Delftse Hout, een bos. Dan liggen ze op de grond naast hun scooters, en luisteren ze naar muziek die schalt uit de mp3-speler die ze in de scooter hebben gemonteerd.

Scooters waren al decennia populair bij jongeren. Nu kopen ook dertigers, veertigers en vijftigers in de grote steden ze. Makelaars, koeriers, agenten, postbodes – iedereen die zich veel moet verplaatsen. „Een scooter mag niet harder dan 45 kilometer per uur. Maar je weet wel zeker dat je binnen een uur die 45 kilometer hebt afgelegd. Dat kun je in de auto niet zeggen”, zegt Haarman. „We hebben klanten in Almere die op Schiphol werken en die afstand elke dag met de scooter afleggen, over binnenwegen.”

Wegens de snelheid en wendbaarheid zijn scooters geliefd als vluchtmiddel bij overvallen en berovingen. Ze worden ook veel gestolen. Vorig jaar steeg de diefstal van scooters met 20 procent ten opzichte van 2007, blijkt uit onderzoek van de Stichting Aanpak Voertuigcriminaliteit, terwijl die van auto’s juist afnam. Sinds in 2005 het kenteken voor scooters verplicht werd, worden ze minder gestolen door amateurs en des te meer door bendes. Werden in 2005 nog 159 gestolen scooters geregistreerd, vorig jaar waren het er 11.687. Ze worden verkocht in het buitenland of via internet.

„Het gaat er niet zachtzinnig aan toe”, zegt Werner Postma van Aanpak Voertuigcriminaliteit. „We zien dat als iemand reageert op een advertentie op internet en aankomt bij zo’n box waar de aangeboden scooter staat, hij het niet moet wagen om te zeggen: ‘Hé, dat is míjn gestolen scooter!’ Dan wordt hij in elkaar geslagen.”