Na 23 jaar weer gratie voor een moordenaar

Koningin Beatrix heeft gratie verleend aan een tot levenslange celstraf veroordeelde man. Dat heeft het ministerie van Justitie gisteren bekendgemaakt. Minister Hirsch Ballin (Justitie, CDA) besloot de man voor te dragen na adviezen van het Openbaar Ministerie en de rechtbank.

De 50-jarige man heeft kanker in een vergevorderd stadium en zal waarschijnlijk niet lang meer leven. Hij werd in Duitsland veroordeeld tot levenslang wegens een dubbele moord in Frankfurt in 1992 en wilde later de rest van zijn straf in Nederland uitzitten. Dit mocht hij vanaf 1998.

In 1986 is voor het laatst gratie verleend aan iemand die tot levenslang veroordeeld was. Het betrof de inmiddels overleden seriemoordenaar Hans van Z. Hij kreeg in 1969 levenslang wegens drie roofmoorden.

De Hoge Raad oordeelde eerder dat de praktijk van levenslange celstraf in Nederland mogelijk in strijd is met Europese regels. Die suggereren dat nooit sprake mag zijn van een uitzichtloze situatie. Omdat sinds 1986 geen gratie meer was verleend, dreigde de gratieregeling in Nederland een ‘dode letter’ te worden.

Er zijn nu 38 levenslang gestraften in Nederland. Dat blijkt uit gegevens van het advocatenkantoor Anker & Anker uit Leeuwarden. Dat kantoor houdt als enige in Nederland de gegevens van levenslang gestraften in Nederland bij. Het gaat om 37 mannen en een vrouw, de Haagse verpleegkundige Lucia de B. Haar veroordeling is nog niet definitief.

Een woordvoerder van Justitie zegt dat een levenslang gestrafte zelden overlijdt in een cel. „Als het kan, sterven ze thuis of in een ziekenhuis.” Als de gevangene geen gratieverzoek indient, kan justitie strafonderbreking aanbieden om te voorkomen dat een gedetineerde in zijn cel sterft.

Sinds 2006 kan een rechter ook dertig jaar celstraf opleggen. Dat is mogelijk gemaakt omdat het verschil tussen de tot dan toe maximale straf van twintig jaar en levenslange celstraf te groot werd gevonden. De levenslange celstraf werd in Nederland ingevoerd in 1878, nadat in 1870 de doodstraf was afgeschaft.