Melkert nieuwe VN-gezant in Irak

Ad Melkert lag onder vuur als bestuurder van de UNDP. Nu wordt hij gezant voor de VN in Bagdad. „De karavaan is rustig verder getrokken.”

De Nederlandse oud-politicus Ad Melkert wordt de nieuwe gezant van de Verenigde Naties voor Irak.

Melkert krijgt ruim duizend VN-werknemers onder zich in Koeweit, Jordanië en Irak. Zelf gaat hij in de Iraakse hoofdstad Bagdad wonen. Nog deze week vertrekt Melkert naar het Midden-Oosten. Hiermee komt een einde aan Melkerts geruchtmakende leiderschap bij UNDP, de ontwikkelingsorganisatie van de VN, waarin hij onder meer door de Verenigde Staten werd aangesproken op zijn functioneren.

Melkert was in 2002 PvdA-partijleider. Nadat zijn partij zwaar verloor bij de verkiezingen en hijzelf het mikpunt werd van woede na de moord op Fortuyn, vertrok hij naar de VS voor een functie bij de Wereldbank. Later werd hij tweede man bij UNDP. De Amerikaanse ambassade bij de VN, leden van het Congres en een ex-werknemer beschuldigen Melkert ervan dat VN-geld bij het stalinistische regime van Noord-Korea terecht was gekomen.

Na anderhalf jaar van aantijgingen stelde een extern onderzoek vast dat enkele beschuldigingen niet hard gemaakt konden worden, maar dat UNDP wel interne regels heeft overtreden. In een telefonische persconferentie vanuit New York zei Melkert gisteravond dat het „inderdaad affaires” waren. „De karavaan is rustig verder getrokken.”

Na het vertrek van zijn baas stelde Melkert zich kandidaat voor het leiderschap van UNDP. De baan werd gegund aan de vroegere premier van Nieuw-Zeeland, Helen Clark. „Ik zat hier niet op de schopstoel, maar ik was toe aan een nieuwe stap.” De functie in Bagdad wordt gezien als een zware post. Melkert en zijn medewerkers gaan onder andere verkiezingen begeleiden en de terugkeer van vluchtelingen ondersteunen. Een van Melkerts voorgangers, Vieira de Mello, kwam in 2003 bij een aanslag om het leven en diens opvolger weigerde in Bagdad te gaan wonen. In eerste instantie is Melkerts benoeming voor één jaar, „en dat is al een heel lange tijd”.

De VN-missie in Irak speelt verder een rol bij de pogingen een oplossing te vinden voor het Koerdisch-Arabische conflict. De belangrijkste breuklijn in Irak loopt tussen de Koerden, vertegenwoordigd door de Koerdische Regionale Regering (KRG), en de Arabieren, vertegenwoordigd door de regering van premier Nouri al-Maliki. De inzet is de toekomst van de provincie Kirkuk en ander door de Koerden opgeëist gebied. De VN hebben eind april suggesties aan de partijen overhandigd voor een oplossing voor Kirkuk, maar van compromisbereidheid bij een van de partijen is nog geen sprake. Waarnemers vrezen zelfs voor een gewapend conflict.

Een ander probleem waarmee de VN zich in Irak bezighouden, is dat van de landmijnen, de erfenis van Saddam Husseins binnen- en buitenlandse oorlogen. Een week geleden waarschuwde een VN-expert in Irak nog dat de Iraakse regering de omvang van het probleem niet begrijpt. Landmijnen en andere wapenresten beïnvloeden het leven van 1,6 miljoen Irakezen, aldus de VN.

M.m.v. Carolien Roelants