Ieder incident leidt tot heftig kernenergiedebat

Kernenergie leidt in Duitsland tot politieke onrust. Nieuwe problemen bij een kerncentrale in Krümmel doen het debat over de sluiting van centrales weer opleven.

Atoomalarm in de Duitse politiek. Een kerncentrale aan de Elbe is onverwachts buiten bedrijf gesteld. Enkele maanden voor de Bondsdagverkiezingen laait hierdoor de discussie over de noodzaak en de risico’s van kernenergie weer op. Het land is gespleten. Duitsland kan moeilijk met, maar zeker niet zonder z’n atoomcentrales leven.

De kerncentrale bij Krümmel aan de Elbe, in de dunbevolkte deelstaat Sleeswijk-Holstein, is na een brand twee jaar buiten bedrijf gesteld geweest. Vorige week meldde de Zweedse mede-eigenaar Vattenfall trots dat ‘Krümmel’ weer was opgestart, na een ingrijpende renovatie. Om enkele dagen later, afgelopen zaterdag, beschaamd te laten weten dat er „problemen” waren en dat de centrale andermaal was uitgeschakeld.

„Ettelijke maanden” tot misschien wel een jaar zal Krümmel dit keer buiten werking blijven. Na een kortsluiting moeten er nieuwe transformatoren in. „We moeten aan de hoogste standaard voor techniek en veiligheid in onze kerncentrales voldoen”, zei Tuomo Hattaka, directeur van Vattenfall Europa, gisteren.

Wat hij verzuimde te zeggen was dat tijdens het herstel in de afgelopen twee jaar simpelweg vergeten is een veiligheidssysteem in te bouwen dat de transformatoren controleert. En dat is in dit van techniek levende land een „ongehoorde blunder”, zoals van diverse zijden valt te vernemen. De chef van Krümmel, Hans-Dieter Lucht, is het eerste slachtoffer van dit menselijk falen. Hij is sinds gisteren z’n baan kwijt. Als het controlesysteem wel was ingebouwd, waren de gevolgen lang niet zo ernstig geweest als nu.

Duitsland heeft momenteel zeventien commercieel geëxploiteerde kerncentrales in bedrijf, die ongeveer 12,5 procent van het totale Duitse energieverbruik dekken. Een omstreden wet bepaalt dat er geen nieuwe kerncentrales mogen worden bijgebouwd en dat de bestaande geleidelijk – dat wil zeggen: tot 2021 – moeten worden gesloten. Deze zogeheten Atomausstieg is inzet van een sluimerend maatschappelijk en politiek debat, dat heftig oplaait zodra er zich een incident voordoet.

Zoals nu het geval is. De problemen bij Krümmel hebben ogenblikkelijk geleid tot ideologische standpuntbepaling van de politieke partijen. Over minder dan drie maanden worden in Duitsland parlementsverkiezingen gehouden. Kernenergie kan zomaar tot electoraal topthema worden verheven.

In grote lijnen zijn de Duitse sociaal-democraten (SPD), de Groenen en de uiterst linkse partij Die Linke tegen kernenergie. De christen-democraten van CDU en CSU en de liberale FDP zijn grosso modo voor. Maar beide kampen kennen dwarsliggers, wat de gevoeligheid van het onderwerp vergroot.

Bondskanselier Angela Merkel, een christen-democraat, liet gisteren bij monde van haar woordvoerder weten dat Duitsland nog lang kernenergie nodig heeft; langer in ieder geval dan de voor 2021 voorziene Atomausstieg. Minister van Milieu Sigmar Gabriel, een sociaal-democraat, was er na het buiten gebruik stellen van Krümmel als de kippen bij om te wijzen op de geplande sluiting van Duitse kerncentrales. Hij verwijt Merkel dat ze aan de hand van de atoomlobby loopt en eist nu dat alle kernenergiecentrales in de Bondsrepubliek op veiligheid worden gecontroleerd.

Voor Vattenfall, het Zweedse staatsenergiebedrijf, is de pech in Krümmel een financiële en publicitaire ramp. Het concern profileert zich de laatste jaren in toenemende mate internationaal. Na het voorlaatste incident in Krümmel is het in Duitsland nogal impopulaire Vattenfall een charmeoffensief onder de bevolking begonnen. De golf negatieve publiciteit over het wederom uitvallen van de kerncentrale dreigt de duur betaalde goodwill ongedaan te maken.

Per 1 juli is Vattenfall eigenaar van het productiebedrijf van het Nederlandse energiebedrijf Nuon.

De kerncentrale bij Krümmel staat stroomopwaarts aan de Elbe, iets ten zuidoosten van Hamburg, en vormt een niet te missen herkenningspunt in het rivierlandschap. De centrale werd in 1984 in gebruik genomen en moet – als de wet niet wordt aangepast – officieel in 2016 van het net worden losgekoppeld.

Krümmel is de afgelopen jaren door pech achtervolgd. Het waren geen dramatische gebeurtenissen waardoor de centrale werd getroffen, maar klein waren de incidenten bepaald niet. Ze trokken veel publiciteit en leidden steevast tot politieke polarisatie. Vattenfall is voor de helft eigenaar van de centrale; energiebedrijf Eon heeft de andere vijftig procent van de aandelen in handen.