'Mensenlevens zijn koopwaar'

Hans Slaman onderhandelde langdurig met Somalische piraten over teruggave van een Belgisch schip en vrijlating van de bemanning. „Zeer angstig allemaal.”

Hans Slaman Slaman (50) is directeur van International Security Partners in Lelystad, dat bedrijven bijstaat tijdens gijzelingen en afpersingen

Welgeteld 171 gesprekken met een totale duur van 31 uur en 36 minuten. Zo lang heeft Hans Slaman aan de telefoon gezeten met de Somalische piraten die op 18 april de Pompei kaapten, het Belgische schip met tien bemanningsleden onder wie de Nederlandse kapitein Hendrik Toxopeus. De bemanning arriveerde gisteren ongedeerd in België. De piraten hadden de Pompei op 28 juni laten gaan in ruil voor een losgeld van – volgens onbevestigde berichten – 2,8 miljoen euro.

„Alle gesprekken zijn uiteraard opgenomen”, zegt Slaman over de onderhandelingen tijdens de 71 dagen durende kaping, „we hebben alles exact geregistreerd.”

Slaman (50) is directeur van International Security Partners in Lelystad, dat bedrijven bijstaat tijdens gijzelingen en afpersingen. Als lid van een antiterreureenheid van de politie was hij in het verleden betrokken bij de bescherming van buitenlandse politici tijdens officiële bezoeken aan Nederland. Onder hen de toenmalige Amerikaanse president Carter en de Israëlische oud-premier Peres.

Hoe kwam het contact met de piraten tot stand?

„Op vrij normale wijze. Op 22 april, vier dagen na de kaping, ontving de reder van de Pompei, het Belgische Jan de Nul, een e-mail vanaf het schip. Die was verstuurd door kapitein Toxopeus, met het verzoek contact op te nemen met een zekere Abdi. Dat was de onderhandelaar, zijn telefoonnummer stond in de e-mail.

„Op dat moment zat ik op het hoofdkantoor van Jan de Nul in België. Het bedrijf had al contact met mij gezocht op 18 april, toen het signaal sterk leek dat de Pompei gekaapt was, wat achteraf dus ook het geval bleek. Ik ben vandaag voor het eerst sinds die 18de april weer terug in Nederland.”

Hoe gaat dat, onderhandelen met piraten?

„Abdi presenteerde zich als een ervaren, professionele onderhandelaar, althans dat waren zijn woorden. Hij was naar voren geschoven namens de andere piraten, er zaten er steeds tien tot twaalf op het schip. Abdi zei dat hij ook in de ouderenraad zit van Harardheere [een piratennest in Somalië].

„We hadden twee uitgangspunten: we willen de crew veilig terug, en we willen het schip terug. Maar ik heb tijdens de onderhandelingen juist niet één keer gezegd: hoe gaat het met de bemanning? Of: ik wil het schip terug. Dan zou ik de piraten namelijk een psychologische troefkaart geven. Ja, natuurlijk hadden ze die sowieso al, maar waarom zouden wij het er nog dikker bovenop leggen?

„Ik merkte dat Abdi het best aanspreekbaar was in de ochtend. Dat had denk ik te maken met de temperatuur daar. En dat de piraten ‘s middags qat gebruiken [een in Somalië populaire kauwdrug].

„Ik heb Abdi iedere dag aan de lijn gehad, soms op de gekste tijden. Hij vertelde me dat hij vijf dochters heeft en drie zoons. Hij bleek een voetballiefhebber, hij kende de naam van Enzo Scifo [een Belgische ex-voetballer]. We hebben gepraat over de klimaatverschillen tussen België en Somalië. Bizar, maar je probeert alles om maar in gesprek te blijven.”

Heeft u rechtstreeks gebeld met kapitein Toxopeus?

„Ja, zeker vijftien keer. Dat moest van de piraten in het Engels, omdat zij natuurlijk geen Nederlands verstaan. Toch kon ik heel af en toe kort iets in het Nederlands zeggen, bijvoorbeeld dat we voor de families van de bemanningsleden zorgden. Als morele steun.

„De opvarenden zijn bedreigd en geïntimideerd. De piraten waren hyperactief door de qat, ze stonden onderlinge gesprekken niet toe. Zeer angstig allemaal.”

U onderhield contact met familieleden van de bemanning?

„Ik heb geprobeerd dat te vermijden. Ik wil geen emotionele band. Het klinkt afstandelijk, maar tijdens onderhandelingen zijn die tien mensenlevens gewoon koopwaar. Jan de Nul onderhield wel dagelijks contact.”

Houdt de betaling van losgeld de piraterij niet in stand?

„Als je het van een afstand bekijkt, klopt dat. Maar als het jouw kind is, reageer je wel anders. Uiteindelijk is er maar één manier om piraterij uit te bannen en dat is een stabiel Somalië.”