De plunderstijl van een fervent liedjesjager

Diplo is een producer die het Westen laat kennismaken met dansmuziek uit andere culturen.

Na Braziliaanse baile funk nu Jamaicaanse dancehall.

Diplo heeft iets nieuws ontdekt: dancehall uit Jamaica. Foto Charley Gallay / Getty Images. Gerectificeerd. correcties en aanvullingen. Op de foto (dinsdag 7 juli, pagina 24 en 25) stond dj Switch afgebeeld, met wie dj Diplo het duo Major Lazer vormt. Op de foto staat dj Diplo rechts. Getty Images

Dj Diplo is producer en ontdekkingsreiziger. Diplo, geboren als Thomas Pentz, reist naar exotische plaatsen, vindt er muziek en introduceert zijn vondsten op de westerse dansvloer. Het was dankzij deze Amerikaan uit Philadelphia dat we kennismaakten met een stroming als baile funk uit Brazilië. Want anders dan die andere beroemde liedjesjager, Alan Lomax (1915-2002), die vooral wilde archiveren, geeft Diplo de muziek een tweede leven.

Trinidad, India, Angola, Rio de Janeiro of Jamaica – waar hij ook heengaat, Diplo komt terug met dansvloerhits die in alles het tegendeel zijn van de koele gestroomlijnde dance uit het Westen. De door hem gepresenteerde stijlen worden samengevat onder de naam ‘Global Getto Sounds’. Ze vertolken de sfeer van de achterbuurt, waar mensen de strijd om het bestaan van zich af dansen op ruige, zweterige feesten.

Diplo bracht in Amerika en Europa cd’s uit met deze muziek en zorgde daarmee voor de baile funk-trend van een paar jaar geleden, toen Braziliaanse bands als CSS en Bonde Do Rolê wereldwijd populair werden. Onlangs bracht hij met een paar singles van Buraka Som Sistema ook de kuduro uit Angola onder de aandacht. De Angolees-Portugese kuduro-band Buraka Som Sistema kreeg veel bijval voor zijn debuut-cd en treedt binnenkort op tijdens Lowlands.

Kuduro (Portugees voor ‘harde billen’) en baile funk (‘getto funk’) combineren Afrikaanse ritmes met slordig aan elkaar gelaste samples van westerse hits, van Nirvana tot Michael Jackson. De goedkoop gefabriceerde beats en de geluiden die uit het dagelijks leven in de muziek lijken door te dringen – sirenes, het getrap tegen blikjes – leveren een knetterend soort funk op.

Onlangs is Diplo weer op reis geweest en heeft hij iets nieuws ontdekt: dancehall uit Jamaica. Geïnspireerd door de futuristische klanken van de nieuwste generatie dancehall-muzikanten maakte hij een cd onder de naam Major Lazer.

Diplo (29), die al eens in Nederland was als dj, treedt nu voor het eerst als muzikant op de voorgrond, naar aanleiding van Major Lazers debuut-cd Guns Don’t Kill People... Lazers Do. Major Lazer is een samenwerking met dj Switch. In een hotel in Amsterdam vertelt Diplo over de achtergrond van zijn muzikale zwerftochten, over de samenwerking met Britney Spears en zijn behoefte het publiek op te voeden.

Hij begon pas laat als muzikant te werken. Diplo studeerde eerst culturele antropologie en was daarna onderwijzer in een achterstandswijk in Philadelphia. „Ik had veel te maken met tienermoeders, drugsproblemen, verwaarlozing. Het was zwaar werk.” Hij neemt een slok water. „Ik heb gisteravond te lang gefeest en voel me nu niet uitgeslapen, maar ik bruis van de energie vergeleken met de tijd dat ik les gaf. Zo’n klas kinderen zuigt alles uit je.”

Vier jaar geleden, toen hij vijfentwintig werd, bedacht hij dat lesgeven geen levensvervulling was. Vanaf dat moment legde Diplo, vernoemd naar zijn jeugdliefde voor de dinosauriër Diplodocus, zich toe op muziek. Hij werkte als dj en begon instrumentaties te maken voor de beginnende zangeressen MIA en Santogold. Zij kregen al snel succes met zijn schelle en opruiende stijl. Handelsmerk zijn de kletterende ritmes en liedjes die uit snippers lijken opgebouwd.

Zo deed Diplo zijn voordeel met de basisprincipes van baile funk: ook hij gebruikte een simpele ritmebox en plakte samples van herkenbare hits, onder meer van The Clash en Alicia Keys, rafelig aan elkaar. „Ik hou van dingen die goedkoop klinken. Ik werk met de computer en kan weken studeren op nieuwe muzieksoftware, maar uiteindelijk kies ik vaak toch voor een stoffig klinkende beat. Ik zie waarde in wat anderen waardeloos vinden.”

Die voorkeur is op zijn nieuwste cd terug te horen. De rust van brommende reggaebassen wordt aan flarden geblazen door politiesirenes en explosies. „Die effecten zijn gestolen uit Nintendo-games”, zegt Diplo. „In Jamaica houden dj’s wedstrijden. Ze staan dan tegenover elkaar in een grote ruimte en gebruiken de blikkerige gamegeluiden van schoten en sirenes om de aandacht van het publiek te trekken.”

Voor zangeres MIA maakte Diplo in 2007 de instrumentatie van het liedje ‘Paper Planes’. Het ritme was opgebouwd uit ploppende geweerschoten en samples van kletsende kinderen. Daartussen schemeren de klanken van schuifelende tabla’s en een akoestische gitaar.

In die schijnbare chaos ligt Diplo’s kracht. Hij roept de sfeer op van het getto, niet door het erover te hebben, maar door het in klank te suggereren. Zijn nummers geven een verbeelding van een buurt waar mensen dicht op elkaar leven. De muren zijn dun, zodat geluiden erdoorheen dringen en zich mengen; het geluid van radio’s, van vechtpartijen, van zingende kinderen, van seksuele opwinding. Dat boeket legt hij vast in muziek.

Voordat Diplo met MIA, destijds zijn vriendin, begon te werken, reisden de twee naar India en Trinidad om drumgeluiden te verzamelen. „Ik zoek op ongewone plaatsen naar nieuwe manieren van werken”, zegt hij. „Ik was uitgekeken op baile funk.” De stroming was hem ‘te star’. „Baile funk is altijd even snel, 130 BPM, en er worden altijd dezelfde drumsounds voor gebruikt. In Brazilië is baile funk uitgegroeid tot een industrie met vaststaande regels. Ik hou van de plunderstijl, maar je moet er wel vrij in zijn. Dat is het aantrekkelijke van de Jamaicaanse dancehall. Daar gebruiken ze alles door elkaar: van zigeunerblazers tot dierengeluiden, wat ze maar kunnen vinden.”

De cd die hij als Major Lazer maakte, heeft het lome ritme van reggae, maar puilt uit van wisselende stemmen: Santogold en MIA zingen, hiphoppers uit The Bronx doen mee, op Jamaica werd een legertje rappers geronseld om hun stemmen als zwepen over de beats te laten knallen.

Zo is Diplo op allerlei manieren actief: als verbreider van onbekende muzieksoorten, als producer en als muzikant. Uiteindelijk dient alles één doel: de houding van het publiek tegenover muziek te veranderen. „Ik hoop dat de luisteraar met me mee groeit. Een vuige sound klinkt eerst raar, maar mensen wennen eraan. Dan kan zo’n stijl juist ook succes hebben. Dus daarom: als ik nu producties maak voor bekende mensen als Kanye West, Rihanna of Lil’ Jon moeten ze zich aan mij aanpassen.”

Diplo’s stijl begint al door te dringen. Zo word je tegenwoordig bij allerlei liedjes opgeschrikt door loeiende sirenes, en als volgend stijlmiddel zullen wellicht de hinnikende paarden, zoals te horen in de muziek van Major Lazer, populair worden. „Ze doen maar. Zelf heb ik geen zin meer in pistoolschoten en gehinnik. Ik ga wel op zoek naar andere dieren.”

Inmiddels is Diplo ook zelf slachtoffer van plundertactieken. Daar kwam hij achter toen hij een remix maakte van het nieuwe nummer ‘Circus’, van Britney Spears. Hij kreeg de geluidsporen om ze te bewerken. „De tracks van mijn nummer ‘Bucky Done Gun’, dat ik in 2005 voor MIA maakte, waren in de achtergrond verwerkt.” Hij vouwt zijn handen in elkaar. „Zo gaat het; de bedrieger wordt bedrogen.”

Diplo treedt 15 juli als dj op tijdens het dancefestival 5DaysOff, in Paradiso, Amsterdam.

Rectificatie / Gerectificeerd

correcties en aanvullingen

Op de foto bij het artikel ‘De plunderstijl van een fervent liedjesjager’ (dinsdag 7 juli, pagina 24 en 25) over dj Diplo, stond niet Diplo afgebeeld, maar dj Switch, met wie hij het duo Major Lazer vormt. Op deze foto staat dj Diplo rechts.