Reguleren, zegt de paus

Het stuk is gedateerd 29 juni, de feestdag van de apostelen Petrus en Paulus, maar het wordt pas morgen vrijgegeven. Het is de derde encycliek van paus Benedictus XVI en de titel is, als altijd, ontleend aan de eerste woorden. Die luiden: Caritas in veritate (Naastenliefde in waarheid). In een encycliek (Grieks voor rondzendbrief) geeft de paus, als kerkleraar, zijn visie op een theologische of maatschappelijke kwestie.

De Italiaanse krant Corriere della Sera publiceerde vorige week alvast een paar fragmenten. De nieuwe encycliek gaat over mondialisering: het steeds intensiever grensoverschrijdende verkeer van mensen, kapitaal en informatie. Mondialisering is geen kwaad, schrijft de paus, maar dat stuurloze proces moet onderworpen worden aan ‘nieuwe regels’, op te stellen door een internationaal lichaam dat ook moet toezien op de naleving ervan.

Het economische denken, schrijft de paus, heeft zijn beperkingen. De wereldeconomie heeft een ‘gemeenschappelijke gedragscode’ nodig, gebaseerd op ‘de waarheid van geloof en rede’. „Zonder naastenliefde en vertrouwen in de waarheid is er geen sociaal geweten of verantwoordelijkheid en valt het sociale handelen ten prooi aan particuliere belangen en de logica van de macht”. Dat heeft „een desintegrerende uitwerking op de samenleving, zeker nu, bij voortgaande mondialisering”.

Om dit tegen te gaan is een ‘diepgaande en visionaire herwaardering van het ontwikkelingsmodel’ (het kapitalisme?) nodig om ‘de grote problemen van het onrecht in de ontwikkeling der volken het hoofd te bieden’. Vakbonden moeten internationaal samenwerken om ‘krimp van het sociale vangnet’ tegen te gaan. Verder „hebben we zowel verplichtingen tegenover het milieu als tegenover het individu”.

Mondialisering kun je ook eenzijdig reguleren. Vorige week nam het Italiaanse parlement een wet aan om illegale immigratie tegen te gaan. De maatregelen variëren van hoge geldboetes en gedwongen uitzettingen tot ontzegging van publieke dienstverlening en burgerwachten om illegalen op te sporen en aan te geven. Aartsbisschop Agostino Marchetto, secretaris van de pauselijke commissie voor migranten, reageerde zo: „Deze wet criminaliseert en demoniseert vreemdelingen en brengt niets dan pijn en problemen.” De woordvoerder van de paus liet daarop weten dat de bisschop niet namens het Vaticaan had gesproken.

    • Dirk Vlasblom