'Over tien jaar is er geen post meer in Nederland'

De sanering bij TNT is nodig door de opkomst van internet en de toegenomen concurrentie, zegt directeur Koorstra. Daar is de crisis nog eens bij gekomen.

Harry Koorstra, directievoorzitter TNT Post

Lolke van der Heide

Harry Koorstra, directievoorzitter van TNT Post en lid van de raad van bestuur van moederbedrijf TNT, vertelt hoe hij in 2008 een half jaar door het land trok om aan postbodes en leidinggevenden van zijn bedrijf de noodzaak van sanering duidelijk te maken. Koorstra wilde zijn mensen begrijpen, zegt hij, en hij wilde dat zij hem begrepen.

„Dat was niet altijd even gemakkelijk. Maar ik stelde vragen. „Ik vroeg: ‘Wie heeft er internet thuis’. Iedereen stak zijn hand op. ‘En wie van jullie gebruikt internet bankieren’. Het bleek het gemiddelde van Nederland, 67 procent. ‘En wie laat de bankpost vaak ongeopend liggen?’ Weer veel handen omhoog. Ten slotte vroeg ik: ‘Wie verwarmt zijn huis nog met steenkool?’ Dat was niemand natuurlijk. Er is nog genoeg steenkool, maar we hebben allang betere alternatieven.” De moraal van Koorstra’s verhaal ten overstaan van zijn eigen postbodes: post is binnenkort ook steenkool.

Is de toekomst van de postsector zo somber?

„Ik denk het wel. Over tien jaar is er geen post meer. Er zal nog wel een mooi tijdschrift of een trouwkaart worden bezorgd, maar er zal geen post meer zijn in de context van een bedrijf dat op rendabele manier zes dagen per week bezorgt en waar kostwinners hun gezin mee kunnen onderhouden.

Dan gaat het er om hoe u van uw medewerkers afkomt. U kondigde deze week aan dat er 11.000 van de 23.000 banen zullen verdwijnen bij TNT Post. Dat is kennelijk nog maar het begin.

„We hebben al jarenlang zien aankomen dat de postmarkt aan het veranderen is. Vanaf 2000 tot nu is er 25 procent van het marktvolume verdwenen. Het is voor iedereen duidelijk dat er steeds meer post verdwijnt, doordat internet het overneemt. Verder verliezen wij marktaandeel door de toegenomen concurrentie. Per 1 april is de hele postmarkt in Nederland vrij. En daar boven op komt nog eens de crisis. Er moet iets gebeuren, daarover is iedereen het eens, ook de bonden. We zijn nu nog rijk als bedrijf, we moeten iets doen, straks wordt het alleen maar erger. Ik snap ook wel dat het niet leuk is, maar het moet.”

Een loonsverlaging van 15 procent is wel erg veel.

„Die 15 procent over de hele linie klopt niet. In het principeakkoord dat we met de bonden dit voorjaar afsloten wordt veel gecompenseerd. We differentiëren tussen de ouderen en de jongeren. De helft van postbodes is ouder dan 50 jaar en die zijn in het akkoord in de luwte gehouden. Die moesten wel wat inleveren, maar konden hun tijd uitzitten. De bonden hebben het akkoord voorgelegd aan hun leden. Van de 23.000 werknemers van TNT Post zijn er 11.000 lid van een bond. Daarvan hebben er 5.000 hun stem uitgebracht en hebben 3.500 nee gezegd. Dat is maar 15 procent van 23.000.”

TNT en de ondernemingsraad hebben in reactie daarop een eigen onderzoek gehouden. Daaraan hebben volgens uw eigen cijfers 7.683 meegedaan, van wie 5.600 ja hebben gezegd tegen uw plannen. Dat is toch ook een minderheid?

„Ik ga hier geen cursus statistiek geven. We hebben het over twee belangrijke signalen, dat van de vakbonden en dat van ons en die spreken elkaar tegen. De achterban zegt kennelijk dat de dialoog moet worden heropend.”

Vooruitlopend daarop kondigt TNT Post een grote sanering aan.

„Nee, nee, nee, dat hadden we van te voren gezegd. Dat getal van 11.000 banen is steeds genoemd, met of zonder principeakkoord.”

U kunt de concurrentie niet aan?

„Het niveau van de arbeidsvoorwaarden van de postbode van TNT ligt 25 procent boven hetzelfde type functie in de bv Nederland. Een postbode kost ons 23 euro per uur aan salaris, premies en andere kosten. Bij de concurrenten Selekt Mail, Sandd en Netwerk VSP is dat maar 8 euro. Dan snap je wel dat het verschil te groot is. Dat hebben de vakbonden ingezien en de politiek ook. En dat heeft vorig jaar geresulteerd in een sector cao voor nieuwe toetreders, die er toe moet leiden dat ook daar niet meer een stukloon, maar een minimumloon wordt betaald. Ze krijgen 3,5 jaar om dat te implementeren. Maar er blijft een gigantisch kostprijsverschil van 30 tot 40 procent.”

U noemt Netwerk VSP een concurrent? Maar VSP is toch een dochter van TNT. En de directie hevelt taken over van TNT naar VSP.

„Ja, VSP is een dochter, maar is voor TNT Post nu een concurrent. Of we wel of niet overhevelen zal de tijd leren.”

Die sector cao, is dat uw voorbeeld?

„Dat redt je op korte termijn niet voor TNT post, maar uiteindelijk moet je daar wel naar toe, de hele sector in één cao.”

U bent bij wet verplicht zes dagen per week te bezorgen, zou u daar van af willen?

„De politiek legt ons op dat we zes dagen per week moeten bezorgen. Dat is alleen van belang voor de particuliere post, 8 procent van de markt. Voor bedrijven, die goed zijn voor 92 procent van de post, telt die zesdaagse bezorging veel minder. Als je het systeem voor de toch consument in stand wil houden kan dat niet voor 44 cent per postzegel. De infrastructuur van de consumentenpost wordt nu al gefinancierd door de bedrijvenpost. Juist die krimpt het meest.”

    • Lolke van der Heide