Antilichaam verhindert dat leukemiecellen delen en is wellicht een nieuw kankermedicijn

Zwemmer Maarten van der Weijden won goud op de Olympische Spelen nadat hij genas van leukemie. AFP/Manan Vatsyayana Netherland's Maarten van der Weijden competes in the Men's Swimming 10 km marathon final of the 2008 Beijing Olympic Games at the Shunyi Rowing and Canoeing Park in Beijing on August 21, 2008. AFP PHOTO / Manan VATSYAYANA AFP

Een synthetisch antilichaam biedt uitzicht op een effectieve behandeling van acute myeloïde leukemie (AML), een agressieve vorm van bloedkanker. Het antilichaam blokkeert een receptoreiwit van de leukemiestamcellen. Uit deze stamcellen ontstaan de eigenlijke kankercellen. Maar dat gebeurt pas als de stof interleukine-3 aan het receptoreiwit bindt. Het antilichaam verhindert die binding. Onderzoekers uit Canada en Australië hebben dit ontdekt bij muizen waarin leukemiestamcellen van patiënten waren ingespoten. Zij zien hierin mogelijkheden voor een nieuwe behandeling voor deze vorm van leukemie (Cell Stem Cell, 2 juli).

AML is een levensbedreigende kanker van het beenmerg die de vorming van verse bloedcellen in de war schopt. Hij ontstaat als bepaalde stamcellen van het beenmerg ontsporen. Binnen enkele weken wordt het beenmerg overwoekerd door grote aantallen snel delende leukemiecellen. AML-patiënten krijgen meestal een aantal chemokuren, soms in combinatie met een stamceltransplantatie. Het resultaat daarvan hangt sterk af van de leeftijd van de patiënt. Bij driekwart van patiënten jonger dan 60 jaar wordt de ziekte volledig teruggedrongen, bij ouderen bij ongeveer de helft. Bij ongeveer de helft van de aanvankelijk succesvol behandelde patiënten steekt de ziekte na één à twee jaar weer de kop op. De vijfjaarsoverleving ligt bij jongeren rond de 30 procent, bij ouderen lager.

De onderzoekers maakten gebruik van het feit dat de ontspoorde stamcellen, anders dan gezonde bloedstamcellen, rijk zijn aan het receptoreiwit CD123. Daar bindt de signaalstof interleukine-3 aan en die binding bevordert de celdeling. Bovendien blijven de cellen langer leven. De onderzoekers maakten een synthetisch antilichaam tegen CD123. Dit bindt aan de receptor en zit de binding