Waar hangt Maarten Kip te paard uit?

In Breda zoeken ze Maarten Kip. Althans zijn portret, te paard, voor de expositie ‘Woord en Wapen’. Ze weten dat het schilderij bestaat. Maar waar is het? Is er een lezer die het weet?

Ontwerp voor het geslachtsregister van Maarten Kip, getrouwd met Hester Poulle stamboom documenten familiewapens

Maarten Kip is een rijk en aanzienlijk man geweest. Hij werd geboren in 1637 en doorliep als militair in het Staatse leger alle rangen. Hij werd uiteindelijk, met instemming van koning-stadhouder Willem III, benoemd tot wagenmeestergeneraal. In deze functie was hij verantwoordelijk voor de bevoorrading van troepen in vele veldslagen, van brood tot paarden, wagens en munitie. „Hij was een logistiek vakman”, zegt Walter van de Garde, die al twee jaar zoekt naar Kips beeltenis.

Wagenmeestergeneraal Maarten Kip is een sleutelfiguur in de tentoonstelling die Van de Garde aan het samenstellen is. De expositie Woord en Wapen moet begin volgend jaar de Grote of Onze Lieve Vrouwekerk in Breda omtoveren in een kerk zoals die er in de zeventiende en achttiende eeuw heeft uitgezien. In de lucht zullen net als toen 277 wapenborden van patriciërs hangen. Daaronder vier van Maarten Kip. Op de grond zullen de biografische geheimen van 220 grafmonumenten voor de schuifelende bezoeker worden onthuld. Daaronder het familiegraf van Maarten Kip, dat deze kocht op de belangrijkste plaats in de kerk, het hoofdkoor. In de expositie wordt het verhaal verteld van dominees en militairen die dienden onder de Oranje-Nassaus, de voorvaderen van het huidige koningshuis. Daaronder het verhaal van opnieuw Maarten Kip, inwoner van Breda en eigenaar van meerdere huizen, waarvan er nog altijd één overeind staat, naast het Begijnhof. De man die drie keer trouwde en drie keer weduwnaar werd en in 1718 overleed, 81 jaar oud. De man die stamvader is van het geslacht Van Erp Taalman Kip, dat de afgelopen eeuwen al vele aanzienlijke zonen en dochters heeft voortgebracht.

Maar we weten niet hoe Maarten Kip eruit heeft gezien. Samensteller Walter van de Garde, die zelf als kolonel in de krijgsmacht diende, wéét dat er schilderij van hem is gemaakt. Hij wéét dat het schilderij Maarten Kip voorstelt te paard, verwelkomd door zijn kinderen. Hij wéét dat dit schilderij eigendom is geweest van achterkleinzoon Willem Frederik van Erp Taalman Kip, die eind negentiende eeuw minister van oorlog was. Hij wéét uit archieven dat het schilderij bij diens overlijden in 1905 is vermaakt aan een neef, met daarbij een geslachtsregister waarvan het origineel eveneens zoek is. En hij wéét dat het schilderij van zoon op zoon is gegaan en dat het thuis bij zenuwarts Louis van Erp Taalman Kip heeft gehangen, geneesheer-directeur van een sanatorium. Daar, in de woning aan de Sonsbeekweg in Arnhem, hebben een dochter en een schoondochter het schilderij nog zien hangen. Althans tot 1965. Toen namelijk verhuisde de psychiater naar een kleinere woning waar hij vijf jaar later overleed.

Hier loopt het spoor dood. De dochter van de Arnhemse arts is Anna van Erp Taalman Kip, emeritus hoogleraar oude talen. De schoondochter is Geertje van Erp Taalman Kip-Nieuwenkamp, tot voor enkele jaren vicepresident van de Hoge Raad. Van deze vrouwen heeft de samensteller van de tentoonstelling begrepen dat het wel een groot, maar geen mooi schilderij is geweest.

Hij vermoedt dat de laatste eigenaar het portret van Maarten Kip heeft verkocht of geschonken, wellicht aan een museum waar het nu rust in een depot.

Tips naar info@grotekerkbreda.nl