TNT Post biedt vakbonden weinig speelruimte

TNT Post liet gisteren aan het personeel weten 11.000 banen te gaan schrappen. De druk op werknemers en vakbonden wordt verder opgevoerd.

Postbezorging straks geen fulltime baan. Foto Johannes van Assem foto Johannes van Assem 12-05-2009, den Haag Een postbode van TNT doet zijn ronde. Salarissen van postbezorgers staan onder druk. post postbode fietsen Assem, Johannes van

De toon op de werkvloer bij TNT is weerbarstig. „Plat met die handel. Wij laten weer over ons heen lopen en ons gebruiken als slaven”, schrijft een anonieme werknemer van TNT Post, op de website van ‘Red de Postbode’. „En na de reorganisatie strijkt de top weer bonussen op. Wij lijken wel gek.” De actiegroep is weliswaar het initiatief van een politieke partij (de SP), de felle meningen zijn wel representatief voor een deel van de postbodes en -sorteerders bij TNT.

TNT Post gaat een roerige tijd tegemoet. Gisteren maakte de directie via het interne magazine Omslag bekend dat het bedrijf binnen nu en drie jaar 11.000 banen gaat schrappen. Bijna de helft van alle postbodes en sorteerders van TNT verliest daardoor zijn baan. Het zijn mensen die vaak al hun halve leven bij ‘de Post’ werken. Die, anders dan de parttime postbezorgers van nieuwe postbedrijven als Sandd en Selekt Mail, veertig uur per week post rondbrengen en daar een gezin van onderhouden. Het zijn ook mensen van gemiddeld eind veertig, begin vijftig. Voor wie het niet gemakkelijk zal zijn om straks een nieuwe baan te vinden.

De aangekondigde ontslaggolf komt niet onverwacht. Het gaat al langer slecht met TNT Post. De reden hiervoor is tweeledig: enerzijds heeft het bedrijf last van de oprukkende concurrentie na het vrijgeven van de postmarkt. Nieuwkomers als Sandd en Selekt Mail zijn een stuk goedkoper dan TNT. Anderzijds is er simpelweg minder post om rond te brengen. De hoeveelheid post die het bedrijf verwerkt, zal dit jaar afnemen met 5 tot 6 procent, schrijft TNT Post in Omslag. De afgelopen jaren was dit al 3 tot 4 procent. Om het hoofd boven water te houden moet het bedrijf de komende jaren 395 miljoen euro per jaar besparen. En om die besparing te bereiken, moeten er dus in totaal 11.000 banen verdwijnen.

Eerdere pogingen om geld te besparen, liepen op niets uit.

Eind april, na maanden onderhandelen, wees een meerderheid van de vakbondsleden bij TNT een principeakkoord af voor een nieuwe cao. In dat akkoord werd een loonsverlaging van 15 procent voorgesteld in ruil voor werkgarantie gedurende drie jaar.

TNT én de vakbonden trokken zich teleurgesteld terug. Om een paar maanden later los van elkaar met een nieuwe strategie te komen. De vakbonden schakelden een onafhankelijk onderzoeksbureau in om met een alternatief bezuinigingsplan te komen.

De directie van TNT hield intussen een eigen enquête onder de werknemers, waarin nogmaals de vraag werd gesteld wat zij vinden van de voorgestelde reorganisatie en de loonsverlaging. Volgens de uitslag, die TNT gisteren bekendmaakte, steunt een meerderheid van 74 procent de directie.

Tussen de directie van TNT Post en de vakbonden is over de getallen een hevige strijd losgebarsten.

De organisatiegraad van de bonden bij TNT Post ligt rond de 65 procent, dus waren ongeveer 10.000 personeelsleden tegen de cao. Terwijl 74 procent van de 7.683 werknemers die de interne enquête invulden, neerkomt op een aantal van ruim 5.600.

De uitslag is voor TNT hoe dan ook aanleiding om opnieuw met de vakbonden te onderhandelen over de arbeidsvoorwaarden van de postbodes. Waarbij TNT aangeeft dat de aangekondigde reorganisatie doorgaat, zelfs als de gewenste loonsverlaging er komt. Want dat de postbode op den duur verdwijnt, lijkt een feit. TNT gaat de komende jaren van „het kostwinnersmodel naar het parttimersmodel”, aldus de woordvoerder. Die „postbode nieuwe stijl” hoeft de post niet meer zelf te sorteren, maar krijgt alles op huisnummer aangeleverd en hoeft alleen nog maar te bezorgen. Dat kost veel minder tijd.

Onderhandelingsruimte zit ’m vooral in het oprekken van de periode waarin banen moeten verdwijnen: hoe langer de reorganisatie duurt, hoe meer via natuurlijk verloop wordt opgelost en hoe minder ontslagen. Voorzitter Edith Snoeij van AbvaKabo FNV denkt niet dat de sanering voor deels is op te vangen met natuurlijk verloop. „ Wij gaan ervan uit dat minimaal 10.000 mensen hun baan verliezen.” En daarmee tekent TNT Post geschiedenis: niet eerder verloren in Nederland zo veel mensen binnen één bedrijf hun baan.

„Dit is uniek in de geschiedenis”, zegt Paul Klep, hoogleraar Economische en Sociale Geschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen. „In de jaren dertig raakten heel veel mensen hun baan kwijt in de metaal en de landbouw, maar dat waren kleine bedrijfjes. Bij de sluiting van de mijnen verloren ook tienduizenden hun baan, maar dat gebeurde bij verschillende mijnen en uitgesmeerd over een lange periode.”

De bonden reageren woedend. Voorzitter Edith Snoeij van AbvaKabo FNV: „We zouden tot september krijgen voor een alternatief. TNT zet de boel nu op scherp. Dom en onbeschoft.”

Bestuurder Peter Wiechmann van AbvaKabo FNV, zegt: „Als het niet lukt om TNT zo ver te krijgen minder banen te schrappen, stappen we het actietraject in. Dan zijn we klaar met praten.”

Harry Koorstra, directeur TNT Post, beseft dat dit „veranderproces” hard aankomt, schrijft hij in Omslag. „Ik heb gemerkt hoeveel emoties dit oproept en verwacht dan ook een moeilijke periode voor veel mensen.”

    • Patricia Veldhuis
    • Lolke van der Heide